Wolfram|Alpha

Inmiddels is iedereen gewend geraakt aan het
fenomeen zoekmachine.  Googelen is als
werkwoord de van Dale binnengekomen met stip:
een het is overgankelijk werkwoord met de
betekenis 'zoeken op het internet,
onderzoeken aan de hand van informatie via
het internet'.

De mogelijkheden met google lijken
onuitputtelijk.  Je kunt nu echt werkelijk
alles vinden dat ook ergens in een hoekje van
het internet staat.  Wat we ook merken is dat
als je iets zoekt je er soms een bepaalde
contekst bij moet zetten omdat je anders de
verkeerde dingen terugkrijgt van een
zoekmachine.  Het ding is in feite niet op de
hoogte van allerlei semantische aspecten van
de zoekvraag.  Een van de voorstellen om daar
goed mee om te gaan is het semantische web,
zodat juist die betekeniskant meegenomen
wordt.

In feite is een zoekmachine nu een hulpmiddel
dat bijna niets van bijna alles weet.  Waar
het staat en of het populair is, maar dat is
het dan zo'n beetje.  Op zich al fantastisch
natuurlijk.  Maar wat nu als je niet een
zoekmachine nodig hebt die van alles bijna
niets weet, maar juist het omgekeerde?  Dat
is een zogenaamde topical search engine: die
weet van bijna niets bijna alles.

Een in mijn ogen prachtig voorbeeld van een
topical search engine is de Wolfram Alpha.
Dit is een website die verzorgd wordt door
Wolfram Research, de makers van het
wiskundige pakket Mathematica.  Via google is
die website zo te vinden dus een URL hoef ik
niet te geven.  Dit is volgens de makers
een 'Computational knowledge engine that
draws on multiple sources to answer user
queries directly.'

Det is een uiterst nuttige website waar je
zonder dat je nu de precieze details van
wiskundig programmeren hoeft te kennen
allerlei berekeningen kunt uitvoeren en
vragen kunt stellen die iets met berekeningen
te maken hebben.  Als eerste raad ik aan je
geboortedatum in te tikken.  Dat geeft meteen
een hele trits aan leuke weetjes, van hoe oud
je nu precies bent, tot belangrijke
gebeurtenissen die op die dag plaatsvonden.
De stand van de maan, hoe lang de zon scheen,
etc.

Maar je kunt ook gewoon twee bedrijven
intikken en dan krijg je de relatieve prijs
van de aandelen.  Zo kun je meteen zien dat
de prijzen van IBM en HP hoog gecorreleerd
zijn.  De relatieve prijs van HP is
structureel lager dan die van IBM, maar de
bewegingen van beide bedrijven zijn vrijwel
identiek.  Of geef een plaatsnaam in, dan
krijg je het lokale weer plus historische
overzichten van het temperatuurverloop van de
afgelopen tijd.

Maar je kunt natuurlijk ook een willekeurige
berekening ingeven.  En dat mag slordig zijn,
zoals 100 Euro + 19%.  Daar komt keurig uit
119 Euro inclusief het Euroteken.

Het ding maakt barcodes, tekeningen van
schroeven, Venn diagrammen, je kunt ermee op
dieet gaan.  Twee plakjes Zwitserse kaas in
maat en getal: van calorie tot belangrijke
nutrienten afgezet tegen andere
voedingsmiddelen.  Dat dieet werkt want er is
zoveel data dat je geen tijd meer hebt om te
eten.

Het aardige van die website is dat er een
enorme sloot informatie beschikbaar komt van
een bepaald type: als het maar iets met
berekeningen in de ruimste zin des woords te
maken heeft.

Waar ik nogal enthousiast over ben is de
wiskundige kant van die website.  Je kunt
(ook weer slordig) allerlei formules intikken
en ingewikkelde berekenignen uit laten
voeren, grafiekjes maken, oppervlaktes
uitrekenen, afgeleides bepalen, nulpunten
uitrekenen en ga zo maar door.

Nu zegt u wellicht: leuk maar dat heb ik
helemaal niet nodig.  Dan hebt u het mis.
Met simpele projectdata en wat wiskundige
kennis kun je redelijk snel via de Wolfram
Alpha uitrekenen hoe lang een IT-project nog
gaat duren, hoeveel fouten er nog gemaakt
gaan worden, wat de totale hoeveelheid uren
is die verspijkerd gaat worden, en nog veel
meer.

Uiteraard zit die functionaliteit niet
ingebakken in die website in termen van een
IT-projet calculator, maar met die website
kun je wel al dat soort dingen uitvlooien als
je weet hoe een IT-project zich over de tijd
gedraagt.   In de meerderheid van de gevallen
is dat een Rayleigh distributie.  Het aardige
van die site is dat als je Rayleigh intikt je
meteen de gehele distributie krijgt, met
gemiddelden, standaard deviatie, variantie,
de distributie zelve, en plaatjes ervan voor
verschillende parameters van de distributie,
plus de cumulatieve verdeling.

Dat is wel even doorbijten uiteraard, maar je
krijgt letterlijk alle gegevens op een
dienblaadje omdat de topical search engine al
heeft bedacht dat je wel zult bedoelen watie
al dacht.

Vlak Google hier ook niet uit, die leidt je
meteen door naar Wikipedia waar je een hele
verhandeling over dezelfde distributie
aantreft.  Het cruciale verschil met deze
sites en Wolfram Alpha is dat de laatste
ook alle berekeningen die je ermee wilde
uitvoeren voor je regelt, als je maar
ongeveer intikt wat je nodig hebt.

De nieuwe trend in zoekmachines is gezet met
Wolfram Alpha.

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de

knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en
wetenschappelijk adviseur voor overheid en
bedrijfsleven.  Hij schrijft regelmatig een
column in AG II.  Hij is te bereiken via email:
x@cs.vu.nl.  Deze tekst is copyright SDU.  Niets
van deze uitgave mag zonder schriftelijke
toestemming van de uitgever worden overgenomen of
worden gepubliceerd.