Kilometerheffing op een koopje

We hebben het allemaal vernomen: de
kilometerheffing kwam eraan, maar door de val
van het Kabinet staat daar nu ook alles stil.
Tijd voor reflectie dus.  Het doel van
rekeningrijden is simpel: zorgen dat de files
sterk verminderen door automobilisten per
direkt te laten voelen wat de impact van hun
rijgedrag is.  Ga je tijdens de ochtendspits
op een stuk weg staan waar het toch al druk
is?  Dan betaal je daar de hoofdprijs voor.
Uit alle onderzoeken blijkt, zo stelt de
minister, dat dit lik-op-stuk beleid elders
ook goed werkt.

Precies datzelfde argument kun je ook
toepassen op het maken van overtredingen: als
je daar eenzelfde boter-bij-de-vis methode
gebruikt zal ook zeker het gedrag van de
automobilist worden beinvloedt, waardoor het
aantal overtredingen afneemt.  Inderdaad
zagen we op de Rijksweg A13 dat nadat
trajectcontrole was ingevoerd slechts 0.2
procent van de automobilisten te hard reed.

Echter wat men niet kon rijmen was het
rijgedrag op de A12.  Het aantal
overtredingen was daar in 2007 ongekend hoog
en daalde niet.  U hoort het goed:
tienduizenden bekeuringen per week, en 3
procent van de automobilisten reed te hard.
Dat was dus 15 keer zo vaak als op de A13, en
bijvoorbeeld 6 keer zo vaak als op de A20
waar de trajectcontrole 0.5 procent van de
automobilisten op de bon slingert.

Bij trajectcontrole slaat men van alle
passerende voertuigen een tijdcode op, de
lokatie, de rijstrook en de daar geldende
snelheidslimiet.  Plus uiteraard het kenteken
en nog een andere kenmerkende eigenschap van
het voertuig.  Aan de hand van die informatie
wordt de snelheid en identiteit van de
kentekenhouder bepaald.  Als er geen
overtreding begaan wordt, wist men de
informatie.  Bij te snel rijden wordt echter
een bekeuring uitgedeeld.  Onlangs was dit
systeem nog in het nieuws omdat de politie
kennelijk de gegevens langer vasthield dan
nodig was voor de snelheidscontrole.

Conceptueel zit er geen licht tussen
trajectcontrole en kilometerheffing.  Bij
trajectcontrole sturen we alleen een rekening
als je snelheid boven een bepaalde limiet
komt en bij kilometerheffing sturen we altijd
een rekening.  Ik begrijp dat invoering van
de kilometerheffing zoals het nu is
uitgedacht minimaal 3.5 miljard Euro gaat
kosten wegens alle ICT-intensieve systemen
die daarvoor nodig zijn: kastjes, inbouwen,
controlepunten, administratie,
facturenfabriek enzovoort.

Ik ben heel benieuwd wat het zou kosten als
we de bestaande trajectcontrole gaan
gebruiken voor de kilometerbeprijzing.  We
weten namelijk welk kenteken er rijdt, op
welk moment, hoe lang het voertuig is, en
waar het precies rijdt.  Daarmee kunnen we
tarieven die tijdsgebonden en plaatsspecifiek
zijn, koppelen aan het kenteken dat daar al
rijdt.  De klantrelatie is er ook al.  De
belastingdienst int namelijk al de
wegenbelasting, dus in plaats van die
belasting te heffen kan de factuur voor het
rekeningrijden gestuurd worden.

Ik verwacht dat er echt nog wel wat camera's
bijgeplaatst moeten worden, maar niet dat dat
3.5 miljard gaat kosten.  Ik stel me zo voor
dat een entiteit anders dan de politie die
gegevens verzamelen gaat.  Die entiteit heeft
een paar wettelijk bepaalde klanten.  Voor
diegenen die te hard rijden is dat de KLPD
die met de gegevens de bekeuring kan sturen.
Een andere klant is de belastingdienst die de
kilometerheffing int.  En wie weet bedenken
we nog meer klanten bijvoorbeeld het traceren
van mobiliteit bij ernstige verdenkingen.

Als we met het grotendeels bestaande systeem
van de trajectcontrole van start gaan met
kilometerbeprijzing, dan kunnen we zelf eerst
eens kijken of de files wel echt afnemen.
Blijkt het niet te werken, dan schaffen we
het gewoon weer af, en dan is er niets
verloren omdat we toch de snelheid willen
blijven handhaven.  Een no-risk investering
dus.

Een ander voordeel van kilometerprijzing via
de bestaande (en uit te breiden)
trajectcontrole infrastructuur is dat daar
dan heel snel mee begonnen kan worden.

Een groot voordeel van het huidige plan van
kilometerheffing is dat het enorm veel geld
kost, en er enorm veel mis kan gaan waardoor
het nog meer geld kost.  Daarmee kan de
overheid de Nederlandse economie een flinke
boost geven.  Staatssubsidie is danwel
verboden, maar het bedenken van
geldverslindende risicovolle projecten niet.

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de

knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en
wetenschappelijk adviseur voor overheid en
bedrijfsleven.  Hij schrijft regelmatig een
column in AG II.  Hij is te bereiken via email:
x@cs.vu.nl.  Deze tekst is copyright SDU.  Niets
van deze uitgave mag zonder schriftelijke
toestemming van de uitgever worden overgenomen of
worden gepubliceerd.