Afdeling klein leed

Van tijd tot tijd bereiken mij berichten over
het wedervaren van mensen met ICT-systemen
die hen tot waanzin drijven.  Dat loopt van
P-direkt perikelen tot onderzeeboot
ongemakken.

Vaak gaat het ook om heel alledaagse dingen
die door de "vooruitgang" tot Kafkaeske
monstrums verworden.  Een verslag uit het
veld.

Vroeger was het leven simpel: je had een
strippenkaart voor de bus.  Kaart vol, plak
hem in de administratie en je bent klaar voor
de aftrekposten.  In de omgeving Amsterdam
mag je niet meer met de strippenkaart in de
bus.  Wel met de OV-chipkaart.  Daar kun je
niets aan zien, dus die koop je met een bon
als bewijs voor de aangifte.

Is die bon wel voldoende voor de
Belastingdienst?  Bellen met de
belastingtelefoon.  Meneer 1 weet het niet; 2
en 3 ook niet.  Meneer 4 gaat het navragen.
"U moet contact opnemen met de NS, en hun om
een uitdraai vragen." Maar ik ga met de bus!
"Dan vraagt u een uitdraai van de kaart bij
Connexxion. Bij hun is bekend hoe er op die
kaart gereisd is." Ja en bij T-Mobile is
bekend wanneer ik met mijn prepaid kaart
gebeld heb.  Maar ik krijg er met geen
mogelijkheid een overzicht van.  Aldus de
wanhopige ZZPer die alle aftrekposten aan
zijn neus voorbij ziet gaan.

Dat kweekte toch wat empathie dus een tipje
van de sluier werd opgelicht: "Tja, het is
een vraag die hier is voorgelegd aan de
'kennisgroep', maar we hebben er ook geen
antwoord op gehad."  Dat was genoeg
invoelingsvermogen: "Het is aan u de taak
aannemelijk te maken waar, wanneer en voor
hoeveel u gereisd hebt.  Met een sluitend
overzicht."

Dit was nog voordat er een OV-chipkaart was
aangeschaft.  Toen moest er een waardepapier
opgehaald worden.  Dat deed je vroeger gewoon
in je eigen gemeente.  Nu komt er een brief
dat het in een dorp vlakbij Schiphol
opgehaald dient te worden.  Waarom is een
raadsel: hij woont in de hoofdstad van
Noord-Holland.

U raadt het al: in dat dorp kom je alleen met
een OV-chipkaart.  Zo'n kaart haal je bij
Connexxion.  Zij zitten in het GWK kantoor op
Station Haarlem aldus de website.

Daar aangekomen zit Connexxion er niet. "Die
bestaan hier niet meer. Ga maar naar de AKO."
Bij de AKO 2 kaarten gekocht: tweemaal 7.50.
Maar dan kan je nog niks. Dan naar de NS om
op te laden: twee keer 20 euro op
de kaart.  Voor dat opwaarderen vraaagt de NS
50 cent per kaart.  Totaalkosten 56 euro!
Een bon kan de NS niet geven want "de
OV-chipkaart staat nog niet in het systeem".
Aargh! Dan maar een handgeschreven bon.

Bus in. Check tweemaal in.  In de polder bus
uit. Check tweemaal uit.  Raar: het apparaat
geeft een duurdere ritprijs dan ov9292.  Geen
idee wat klopt.  Terug.  In Haarlem de pas
uitlezen bij de NS.  Dat werkt maar in 1 van
de 5 automaten.

Maar hee, wat is dit?  Het tegoed op de
kaarten is anders.  Er is een verschil van
twee Euro zoveel. Details opvragen.  Het
uitchecken op de heenreis is op een van de
kaarten niet verwerkt.  Inchecken is 4 euro,
dus was een enkele reis vier euro.  Daarnaast
wijkt de ritprijs op de kaarten
waarschijnlijk af.  En dat allemaal voor de
zelfde reis. Het is onderhand niet te geloven
dat zo'n complex debiel, niet werkend systeem
er wordt doorgedrukt.  En ook fijn dat is
nagedacht over hoe je je reiskosten kunt
declareren, of aftrekken van de belastingen.

Wel knap bedacht overigens:  de investeringen
en risico's leg je bij de consument.  En die
geef je geen andere mogelijkheid. Zo forceer
je "succes".

- Wil je met de bus?  Eerst een dure lege
  kaart kopen.

- Werkt het systeem niet naar behoren?  Dan
  rekenen we teveel af.

- Ritprijs hoger dan aangekondigd?  Pech
  gehad.

- Tegoed op een kaart opmaken?  Niet goed
  mogelijk.

- Hebt u nog vragen?  Wij weten het antwoord
  ook niet voor 10 cent per minuut.

- Verplichting de administratie bij te
  houden?  Wij geven geen inzicht.

En iedereen gaat mee in deze mallemolen.  Een
kennisgroep nota bene bij de Belastingdienst
die zich de kop moet breken over hoe deze
aftrekpost aannemelijk gemaakt kan worden.
Burgers die afgezeken worden, van loket naar
loket moeten, onbegrip op onbegrip.

Reizersvereniging Rover trok recent aan de
bel: "De prijzen zijn nog steeds vaak erg
onduidelijk en bijna alle ritjes vallen
duurder uit. Om over het ongemak van de
nieuwe kaart nog maar te zwijgen."

Even recapituleren.  We gingen van rood
potlood naar stemcomputer, en terug.  De
politiek draaide het terug want dit raakt hen
in hun core business: herkozen worden.  We
gaan van strippenkaart naar OV-chip.  Om dit
terug te draaien zouden politici gewoon zelf
massaal met het OV moeten gaan in het kader
van de voorbeeldfunctie.  Uiteraard moeten ze
zelf alles sluitend declareren want een personal
assistant is te duur in deze tijden.  Dan is
er grote kans is dat de strippenkaart weer
terugkomt.  Iedereen blij.

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en
wetenschappelijk adviseur voor overheid en
bedrijfsleven.  Hij schrijft regelmatig een
column in AG II.  Hij is te bereiken via email:
x@cs.vu.nl.  Deze tekst is copyright SDU.  Niets
van deze uitgave mag zonder schriftelijke
toestemming van de uitgever worden overgenomen of
worden gepubliceerd.