Beeldvorming IT verkeerd en gevaarlijk

Iedereen hoort wel eens wat in de media dat bezuiden de
waarheid is, en meestal haal je je schouders dan op.  Wat
maakt het uit?  Bij IT echter, begint dat wel degelijk uit
te maken.  De vraag naar hoog opgeleide informatici is
sinds jaar en dag onverminderd hoog, de
beroepsperspectieven voor afgestudeerden het beste van alle
studies.  Informatica is een van de tien best betaalde
studies, baanwisselingen zijn in 64% van de gevallen
promoties (economie is de top met 66%), werkloosheid onder
hoog opgeleide VU-informatici is niet aan de orde, werken
onder het niveau ook niet, en ontevredenheid al helemaal
niet.  En toch lopen de studentenaantallen landelijk sterk
terug.  Menigeen vraagt zich af hoe dat nu kan.

Een van de problemen is de beeldvorming over IT.  Die
beeldvorming schiet tekort bij de kennisinstellingen, omdat
die niet genoeg van zich laten horen.  Die schiet tekort
bij de IT-sector, omdat die grote hoeveelheden mensen
ontslaan die wel een IT-fleem hebben, maar die vast geen
hoogopgeleide informatici zijn.  En de media die dan maar
wat gaan roepen gebaseerd op hun eigen ervaring "met
vastgelopen PCs en door virussen opgevreten computers".
Als men dan gemakshalve de conjunctuurgevoeligheid gelijk
stelt aan de opleidingsbehoefte, is een slecht, en
volstrekt onjuist imago voor IT en de IT-opleidingen het
resultaat.

Exemplarisch is een recente uitzending van KRO's
1opdeMiddag waarin IT aan bod komt in het kader van de
komende krapte.  Een volkomen onsamenhangend samenraapsel
van IT, de nieuwe economie, hypes, gasdetectiesystemen in
kruipruimtes, receptjes schrijven, draadloos, het Jaar 2000
probleem, de Euro conversie, toegevoegde waarde, mobiele
toepassingen in het onderwijs, de vierde revolutie, M2M,
"die textverwerker die onze computer natuurlijk heel vaak
is", de landbouw, de slager, kinderdagverblijf de Dikke
Deur, passert de revue in een kwartiertje.  Dat kan niet
goed aflopen!

Een mengsel van naieve journalistiek, onduidelijk gezwatel
vanuit de IT-sector, en gehakkel van enthousiaste
sensor-techneuten debet aan die brij, die ongetwijfeld niet
door de radiomakers bedoeld was.  Maar het gevolg is wel
dat Nederland voor de zoveelste keer deelgenoot gemaakt
wordt van volstrekt verkeerde en gezien de tekorten ook
gevaarlijke beeldvorming als het gaat om IT, werken in en
met IT, en opleiden voor IT.  Omdat we in een democratie
leven, zijn de leugens van de overheid anders dan die van
de media:  die prediken de kenniseconomie tijdens
bezuinigingen, wat ook niet bijdraagt aan heldere
beeldvorming.

Omdat de radiouitzending FUBAR is (ja zoek dat maar eens
op!), is het juist nodig hem te analyseren.  Dit omdat veel
ouders, onderwijzers, en scholieren IT niet meer
vertrouwen.  Dan kiest men voor andere studies, terwijl dat
nergens op gestoeld is, behalve op een groot aantal
onzinnige maar wel begrijpelijke IT-mythes, die in de
radiouitzending bijeenkomen.

Een veel gehoorde mythe is dat IT komt in golven.  Bij hoog
water is er gekte en geld, bij laag water staat iedereen
werkloos aan de kant.  Bovendien lopen die golven gelijk
met de conjunctuur, het Jaar 2000 probleem, en de Euro
conversie.  Onzin, laat ik dat vooropstellen.  Maar waar
komt het vandaan?  Bij krapte op de arbeidsmarkt wordt
iedereen creatief.  Gebrek aan verplegend personeel?
Importeren uit het buitenland.  IT is geen gelicenseerde
professie, dus bij krapte bestaat de neiging om iedereen
maar aan te nemen.  Zo wordt een gepromoveerd informaticus
bij krapte hetzelfde behandeld als een baanloze
vioolbouwer.  Als de krapte over is, komt er vroeg of laat
een kaf-koren operatie en vallen de niet gelicenseerde
mensen eruit.  We zien dus wel golven, maar nauwelijks
onder echte informatici.  Ter illustratie: ook tijdens de
laagconjunctuur van de afgelopen jaren bleek uit de
WO-monitor (een tweejaarlijks rapport over het
arbeidsmarktsucces van academici) dat informatici werkten,
en op niveau, en goed betaald, en naar tevredenheid.

Een andere mythe is dat IT een tekstverwerker is, dat het
in een kastje aan de muur zit, en dat je er alles "in kunt
stoppen", als je maar wist hoe!  Ook weer volslagen
kolder.  Maar waar komt die onzin toch vandaan?  De
gemiddelde mens merkt niets van IT, behalve journalisten
die met een tekstverwerker over kastjes aan de muur
schrijven.  Niets merken ze van de 100 miljoen regels code
onder de motorkap van hun auto, niets merken ze van de 50
miljoen regels code van hun bank, niets merken ze van de 70
miljoen regels code van hun verzekeringsmaatschappij, niets
merken ze van de honderden miljoenen regels code van het
telecom netwerk.  Software die door noeste arbeid, hoog- of
laagconjunctuur, telkens maar weer gebouwd, verbouwd,
verbeterd, en uitgebreid wordt.  Daar zit al het werk, niet
in een kastje of een wrakke PC.

Gek dat dat zo onbekend is.  Immers, menig probleem van
auto tot telefoon, van draagvleugelboot tot wisselstoring,
van energierekening tot pensioen is tegenwoordig terug te
voeren op falende software.  En dat zou wel eens kunnen
komen doordat er veel te weinig echte informatici aan
werken.  Opleiden is dus heel hard nodig, en foutieve
beeldvorming over IT is dan ook verkeerd en gevaarlijk.
Want dan blijven de studenten, volkomen onterecht, weg.

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica 
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.  Hij schrijft      
maandelijks een column in AG II.  Deze tekst is 
copyright SDU.  Niets van deze uitgave mag zonder
schriftelijke toestemming van de uitgever worden
overgenomen of worden gepubliceerd.