Weggegooid geld

In 2002 kreeg Ierland nederlandse stemcomputers.
Anders zou Ierland in no time de risee van Europa
worden.  De bottom line was dat er een paar
rapporten werden geschreven en 55 miljoen Euro
later werden de 7500 stemmachines plus accessoires
in juni 2012 voor 70000 Euro verkocht aan een
recycle bedrijf.  Prachtig commentaar op een stuk
daarover in de Irish Times van een lezer dat ik u
niet wil onthouden.

"What is usually forgotten in this was that these
were merely voting machines - electronic voting
machines. Had the machines been entirely
successful, they would still have been a complete
waste. At a time when discussion on electoral
technology was focussed on voting on-line, Bertie
and co. were spending all of this money to achieve
absolutely nothing except the instantaneous count
which would have ruined a good TV show. Their
bizarre decision demonstrated a poor grasp of
technology in that they failed to realise that a
pencil IS technology and for something simple it
might be the best technology."  Aldus Colum
McCaffery die de verantwoordelijken ook nog eens
toevoegde dat de business case voor een goed
werkende stemcomputer nonsens is, en de discussie
over politiek geen goed doet.

Hetzelfde fenomeen speelt in andere landen met
stemcomputers inclusief Nederland.  Kennelijk is
het zo dat er op basis van een onduidelijke
business case toch vele tientallen miljoenen
kunnen worden uitgegeven aan software plus
spullenboel die volstrekt onder de maat blijkt bij
oplevering.  Hoe is het toch mogelijk denk je dan?
Wie is er toch in staat om bakken met geld uit te
geven aan IT-onzin?  Wist dan niemand dat die
systemen onvoldoende waarborgen geven?  Wist dan
niemand dat die systemen tijdens verkiezingen
haperen?

Dan komen we uit bij goed opdrachtgeverschap en
doordachte vraagstelling plus uitwerking daarvan
door opdrachtnemers.  En niet te vergeten
nauwlettend toezicht door opdrachtgever met
doortastendheid.  Opdrachtgever zijn is moeilijk,
heel moeilijk.  Het is een vak om uit te leggen
wat je wilt en aan welke eisen het moet voldoen.
Dan is het ook een vak om dat SMART te krijgen
door de opdrachtnemer in samenspraak met de
opdrachtgever.  Dit is onderdeel van het vak
requirements engineering.

En als je samen vaststelt wat je blijkbaar
precies wilde dan neem je natuurlijk ook
allerlei eisen mee die meespelen bij stemmen.
Tijdens verkiezingen speelt een hoge
beschikbaarheid een belangrijke rol: je kunt niet
morgen of na een storing van uren terugkomen om
alsnog te stemmen.  Je komt, en het MOET werken.
Een hoge betrouwbaarheid speelt een nog
belangrijker rol: wat je stemt moet gemakkelijk
aan te wijzen zijn, en dat moet dan ook gebeuren.
Een zeer hoge beveiligingsgraad is van eminent
belang: niemand moet met de spullen kunnen
rommelen om uitslagen te beinvloeden.  Vervolgens
is de controleerbaarheid van het stemmen, zeg maar
de auditbaarheid, een fundamentele randvoorwaarde:
elke stem telt en dat willen we ook kunnen
natellen als het moet!  En dan de privacy, het
stemmen moet geheim zijn: dat is een grondrecht.
En, oh ja: de uitslagen moeten snel beschikbaar
zijn!  Waar komt dat vandaan??  Ah van de
politici.

Als we dat allemaal meenemen dan werkt potlood en
papier in alle opzichten perfect, behalve een:
geen instantane uitslagen.  Bij gedegen
requirements engineering weeg je af wat de
toegevoegde waarde is van die snelle uitslagen.
Bij het potlood is dat hooguit een dag of een paar
dagen bij grotere verkiezingen, maar in Nederland
is het een avondje leuke TV zoals de Ierse
krantenlezer al opmerkte.  De instantane
beschikbaarheid van de uitslagen is niet tot
nauwelijks van toegevoegde waarde om er een heel
ingewikkeld systeem van te gaan maken.  Ik zou
zeggen: die eis wordt daarmee weggestemd.  Nou
kennelijk niet!

De situatie in Ierland laat nog eens goed zien dat
jarenlang geld spenderen aan IT-zaken die gedoemd
zijn te mislukken van alle dag is.  Gedegen
requirements engineering en het challengen van de
business case is een heel belangrijk wapen in de
strijd tegen dit soort investeringen.  Geld
uitgeven omdat anderen dat ook doen, omdat je
anders achter gaat lopen, omdat je erbij wilt
horen, omdat het zo handig is, omdat het dan
sneller gaat, omdat iedereen tegenwoordig
twittert.  Vaker gehoord maar allemaal onzin.  Nu
nog even vaststellen en dit soort investeringen
van te voren wegstemmen.

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en
wetenschappelijk adviseur voor overheid en
bedrijfsleven.  Hij schrijft regelmatig een
column in de AG.  Hij is te bereiken via email:
x@cs.vu.nl.  Deze tekst is copyright SDU.  Niets
van deze uitgave mag zonder schriftelijke
toestemming van de uitgever worden overgenomen of
worden gepubliceerd.