Het werkt

Bestuurders hebben meestal geen
materiedeskundigheid op het gebied van
IT-intensieve systemen.   Problemen met de
totstandkoming van dat soort systemen zorgen
uiteindelijk voor problemen in de operatie.  
Die toch wat abstracte stap is maar wat lastig te
maken voor bestuurders.  Over het algemeen hebben
zij een zeer bepaald beeld van falen, namelijk zo
lang het systeem niet instort valt het allemaal
reuze mee onder het adagium: "het werkt".

Zo viel onlangs in de Telegraaf te lezen dat een
telecom aanbieder teveel rekende aan zijn klanten.
Naar eigen zeggen als gevolg van een systeemfout.
Heel korte gesprekken werden naar boven afgerond
op twee minuten.  Het is dat een oplettende ouder
zich hardop afvroeg waarom de rekening van zijn
zoon significant hoger uitviel, anders was de
``afrondingsfout'' vast blijven bestaan.

Volgens de Telegraaf scheen het bedrijf al maanden
te kampen met het systeem dat de call-detail
records waarin de tijdregistratie van gesprekken
zit, moet bijhouden.  Maar de telefoons doen het,
dus het werkt.  Nadat de media er op gedoken waren
wist de telecom aanbieder ineens te melden dat het
maar om 500 klanten ging en maximaal een tientje
per klant.  Maar om wie het ging, ja dat wisten ze
dan weer niet.  Dus terugbetalen kon alleen als je
je kwam melden.  Hoe controleren ze dan dat jij
teveel hebt betaald?  

Zo gaat het ook met de JSF.  Het ene na het andere
rapport wordt opgesteld waarin de meest vreselijke
problemen staan onder andere rond de software van
dat ding.  Maar we gaan ze toch gewoon bestellen.
Immers, op f35.com kun je allerlei mooie filmpjes
zien waardoor de politici weten: het werkt!
Want ja, het vliegtuig stort niet neer in die
videos.

Waar zitten de problemen zoal?  De Amerikaanse
media geven voorbeelden: "flawed software [..]
limiting the plane’s ability to drop bombs, share
data with other aircraft and track enemy radar".
Dus hele serieuze problemen met de raison d'etre
van zo'n gevechtsvliegtuig.  Maar toch is de
vertaling door belanghebbenden heel bevredigend
voor bestuurders: "ready for limited combat as
soon as July.  Software essential to delivering on
the plane’s promised capabilities may complete
flight testing next month".

Door programma's als myth busters en brainiacs
moet de functie van "Chief Weapons Tester van het
Pentagon" ons als muziek in de oren klinken.  Een
mooiere jongensdroom bestaat niet.  Maar dat valt
tegen als hij aan het woord is: "Serious
deficiencies with hardware and software used to
develop data files in the plane’s computers are
more numerous and serious than those first
identified in 2012".  Kortom het aantal problemen
neemt nog toe.  Dan weten we: het kan niet af
zijn.  De woordvoerder van het de JSF programma
riposteert dit handig appelerend aan de kromme
logica van de bestuurder: "The Marine version, the
F-35B, flew 329 test sorties last year, 20 more
than planned"  Kortom: het werkt.

Ook in andere landen wordt de ontwikkeling van de
JSF op de voet gevolgd. Zo melden Australische
media op grond van onderzoeksrapporten: "Among
issues cited are software failures and engine
problems, wing design issues and the risk of fire
from vulnerable fuel tanks. The aircraft is also
at risk of exploding if struck by lightning".  En
wederom is software stabiliteit onderdeel van het
probleem.  Er is gebrek aan kwaliteitsbewaking,
kwaliteitscontrole, kwaliteitsmanagement,
onafhankelijke toetsing en opvolging van
bevindingen voor de software.  De gevolgen kunnen
desastreus zijn: "software could be released with
open high-severity defects, which could result in
performance degradation or even catastrophic
failure of aircraft."  Aldus de Inspecteur
Generaal van het Amerikaanse ministerie van
defensie.

En als jaren later zo'n vliegende tijdbom
verongelukt en de inzittenden het niet na kunnen
vertellen gaan we kijken wat er aan de hand is.
Heeft het ding gedaan wat het had moeten doen?
Tsja, dan moeten we wel weten wat de requirements
zijn of desnoods wat er precies gebouwd is, en dat
nu, is onbekend: "the lack of complete software
requirements definition of lower level software
units such as Fire Control and Navigation hampered
Lockheed Martin’s ability to perform FCAs" Dat
zijn functionele configuratie audits, en het
gebrek daaraan, zo stelt men "could result in
software that is not verified and validated,
leading to aircraft performance risks."

"Het werkt" klinkt toch een stuk simpeler en
willen we allemaal liever horen.

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en
wetenschappelijk adviseur voor overheid en
bedrijfsleven.  Hij schrijft regelmatig een
column in de AG.  Hij is te bereiken via email:
x@cs.vu.nl.  Deze tekst is copyright SDU.  Niets
van deze uitgave mag zonder schriftelijke
toestemming van de uitgever worden overgenomen of
worden gepubliceerd.