Waardevernietiging door onkunde

We kennen het verhaal zo langzamerhand: software systemen
die al langer in productie zijn, worden al ras aangeduid
als legacy systemen, en krijgen daarmee een air van oude
rommel over zich.  Investeringen in dergelijke software
stuit de decision makers erg tegen de borst, als men al
over de "riolen" van de organizatie wenst na te denken.

Een direct gevolg van dit soort domdenken is dat vaak
uiterst betrouwbare software---tot de nok toe gevuld met
allerlei versleutelde bedrijfskritische business
rules---door onkunde op de schroothoop terecht dreigt te
komen.  Revitalisatieprojecten om langer munt te slaan uit
de bestaande systemen is een strategie die niet velen
begrijpen.  Maar het is de enige strategie, of zoals een
van de oud-CIOs van het Amerikaanse Departement van
Defensie eens zei:  "Whoever accepts that conservation of
software assets is now the key to all information politics
will end up as a leader."  Maar de management skills die
nodig zijn om een evolutionaire migratiestrategie te
bedenken, in te plannen, en uit te voeren zijn alleen
weggelegd voor de beste teams, met goede opleidingen, een
neus voor goede adviseurs, en ervaring.

Daarom zien we zo vaak van die re"duh"naties die leiden tot
naieve pogingen tot complete systeemvernieuwing.  En die
pogingen falen vrijwel altijd: waardevernietiging door
onkunde.  Ik ken zelfs voorbeelden dat men het 3 keer
probeert, en 3 keer met de kop tegen de muur loopt.
Kennelijk gaf dat geen pijn, wegens gebrek aan
herseninhoud?  Er zijn voorbeelden te over die dat
haarscherp in beeld brengen.  Zo gebruikte ik laatst voor
een themanummer van het blad Informatie het voorbeeld van
de IB-Groep, die honderden miljoenen had verkwanseld met
een dergelijke ondoordachte strategie.

Prompt kreeg de redactie van Informatie een emailtje van de
persvoorlichter van de IB-Groep.  Het oordeel was te
negatief, want het waren niet honderden miljoenen maar
'slechts' 60 miljoen.  Inderdaad, achteraf bleek van de 158
miljoen ondanks het falen van dat project toch nog 102
miljoen te redden, en was de balans negatief op 60
miljoen.  Maar wat totaal van de gekke is, is dat de
IB-groep meent dat daardoor een oordeel te hard zou kunnen
zijn.

Zoals Freek de Jonge al zei: "DAT MAKEN WIJ WEL UIT!"  Het
blote feit dat de onkunde regeert, dat het maar zo kan
gebeuren dat er 60 miljoen aan belastingeld uit de ramen
van de IB-groep is gegooid, is onnodig, onnozel maar
bovenal onvergeeflijk.  Werkelijk, of er nu 60 miljoen, 70
miljoen, of 118.5 miljoen pond door de plee getrokken
wordt.  Het het zou verboden moeten worden, maar dat is het
helaas niet.  Hoe haalt de IB-Groep het in zijn hoofd om te
veronderstellen dat het allemaal wel meevalt.  Want nadat
ze "maar" 60 miljoen hadden verbrand hebben ze toch alsnog
geleerd dat de geleidelijke weg der systeemmigratie beter
is?  Wat zeggen deze lui?  Deze lui zeggen dat ze dit
elementaire feit geleerd hebben voor de prijs waarvoor 163
promovendi gedurende 4 jaar onderzoek hadden kunnen doen.
Dat maakt 652 mensjaar aan onderzoek.  Dat is bij 200
werkdagen per jaar, 1043200 uur onderzoek.  Voor wie de
literatuur kent, kost het hooguit 1 uur om vast te stellen
dat de IB-Groep een big-time failure tegemoet gaat, dus kan
een onderzoeker dit weten tegen 0.000096% van de kosten
waarvoor de IB-Groep het geleerd heeft.  Voor de goede
orde, in elk ander vakgebied heet dit wanprestatie.

Dus voor een fractie van die 60 miljoen was het mogelijk
geweest om de IB-Groep van goed advies te voorzien, en had
een dergelijk disaster voorkomen kunnen worden.  Maar ja,
leren van je fouten is in Nederland kenneljik gene optie.
Ook niet in Engeland trouwens,  daar is deze maand door het
Ministerie van Defensie nog 118.5 miljoen pond afgeschreven
door een project te stoppen dat een gemeenschappelijk
voorraad beheer systeem had moeten opleveren.  Hier hadden
de geleerden nadat er zoveel geld was uitgegeven eens een
kosten/baten analyse uitgevoerd.  Daaruit bleek dat de
business-case dusdanig rammelde dat ze er maar vanaf
zagen.  Voor de goede orde: in elk ander vakgebied doe je
een kosten/baten analyse VOORDAT je begint.

Wat we keer op keer zien is een hardnekkig patroon van
waardevernietiging door onkunde als het gaat om
IT-investeringen.  Het wanprestatie-gehalte van IT-decision
makers lijkt daarmee vrij hoog te scoren.  En omdat we ook
niets van andere eerdere gevallen schijnen te leren,
vergert deze situatie zich omdat de investeringsbedragen
steeds groter worden

Er moet natuurlijk een halt komen aan die
waardevernietiging door onkunde, en daar kunnen de
kennisinstellingen een rol in spelen, denk je dan.  Maar
dat gaat niet meevallen.  Er blijkt namelijk wel veel geld
beschikbaar te zijn om weg te gooien, maar geen geld om dat
te voorkomen door software engineering onderzoek.  Zoals we
hebben kunnen lezen in de Automatisering Gids is het
subsidieklimaat voor onderzoek naar software engineering
bar en boos.  Met alle gevolgen van dien.

Niet alleen stevenen we af op Nederland Kennixland, maar we
versnellen dat nog eens flink door maximaal gebruik te
maken van de onkunde die we in grote voorraden beschikbaar
hebben.  In de woorden van Derek Bok (voormalig president
van Harvard): "If you think education is expensive, try
ignorance."

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica 
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.  Hij schrijft      
maandelijks een column in AG II.  Deze tekst is 
copyright SDU.  Niets van deze uitgave mag zonder
schriftelijke toestemming van de uitgever worden
overgenomen of worden gepubliceerd.