Kenniseconomie kwestie van investeren

Weet U het nog?  Volgens OC&W, moest er nodig een
Nederlandse versie van Harvard komen.  Maar ze hadden niet
opgelet, want er is al een Harvard in Nederland.  Niet door
OC&W gefinancierd, maar door LNV waar minister Veerman de
scepter zwaait: "Daarnaast besteed hij jaarlijks meer dan
830 miljoen (op een begroting van 2 miljard) aan kennis en
innovatie, onder meer via de Landbouwuniversiteit
Wageningen.  Kwestie van `zorgen dat' de landbouw beter
wordt.  Aldus Veerman zelf."  Een stukje uit de
knipselkrant van LNV wat in laatst onder ogen kreeg.  Das
heel veel geld, de VU doet het met nog geen derde van dat
bedrag.

En wat levert dat op?  Simpel: wereldtop.  Wageningen
blijkt na de onderzoeksinstituten van het Amerikaanse en
het Franse ministerie van landbouw, het meest geciteerde
instituut op het gebied van landbouwwetenschappen.   Merk
op ministeries van landbouw, niet van onderwijs!  Een vraag
die zich hier wel heel pregnant opdringt is deze:  Waarom
is het voor Veerman vanzelfsprekend dat je jaarlijks flink
investeert in kennis en innovatie voor een established
Nederlands speerpunt, terwijl dit voor de kenniseconomie
niet klip en klaar lijkt?  Wellicht heeft landbouw een
goede business case?  Ondanks vogel- en varkenspest, mond-
en klauwzeer, dioxinekippen, en -koeien, 11 boeren per dag
die ermee stoppen, mestoverschotten, milieuheffingen,
korenwolven, etc, scoren 5 agrofoodsectoren in de top-vijf
procent, en vrijwel alle 20 bedrijfstakken in die sector in
de beste 30%, wereldwijd wel te verstaan.  Dit door de
combinatie van zaken waaronder heel prominent innovatie.
Goede strategie zo blijkt.

Niemand zal ontkennen dat informatietechnologie
tegenwoordig de onderliggende fundamentele bouwsteen is
voor vrijwel elke wetenschap en innovatie.  Of het nu gaat
om fingerprints van kinderpornomateriaal zodat snel kan
worden vastgesteld of het oud of nieuw materiaal is, wat de
distributeur van de misbruiker onderscheid, of het met
digitale technieken vaststellen of een schilderij een echte
Herman Brood is, overal ligt innovatieve software aan ten
grondslag.  Maar het engineeren van software is verre van
eenvoudig: het is een ultragroot probleem.  Wereldwijd
momenteel aan falende projecten alleen al 290 miljard
dollard per jaar kost (waarvan 140 miljard in Europa).  En
Nederland speelt behoorlijk mee: al in 1998 was zij nummer
4 in IT-uitgaven in Europa, dus niet veel te klein om in te
investeren zoals we het laatste ICT-kenniscongres mochten
vernemen van een slecht geinformeerde ministeriele
delegatie.

Kortom software is de onzichtbare motor van vrijwel elke
innovatie.  Waar Nederland ook voor gaat kiezen, zonder IT
staat alles stil.  Het innovatieplatform erkent dat ook:
ICT zelf is belangrijk.  Maar tis toch geen sleutelgebied,
omdat er geen goede voorstellen binnen zijn gekomen.  En ik
gok dat dat komt omdat daar stelselmatig in
ondergeinvesteerd is.  Dan kun je je niet goed meer
organizeren, dan wordt onderlinge concurrentie belangrijker
dan samen een goed idee uitwerken.  Daarom de volgende
stelling:  Software is de preconditie voor vrijwel elke
innovatie.  Van elke Euro onderzoeksbudget moet een bepaald
gedeelte in softare onderzoek gestoken worden.  Even voor
de goede orde, deze stelling heb ik niet zelf bedacht in
een goedkope poging om aan meer onderzoeksgeld te komen.
Die stelling is werkelijkheid in de USA, waar naar
aanleiding van een groot onderzoek naar de handel en wandel
van Amerikaanse onderzoekssubsidies bleek dat een
dergelijke maatregel nodig was.  Systematische
overheidssupport voor software onderzoek shiet daar
schromelijk tekort.

Helaas is het in Nederland zo dat software onderzoek
volkomen onderschat wordt, en dat de problemen als een
soort natuurverschijnsel worden ervaren.  Dat is jammer,
want juist die onzichtbare kracht is de sleutel tot vele
innovaties.  We kunnen nog iets leren van de landbouwlobby,
zoveel is zeker.  Wellicht met 1000 hackers in plaats van
1000 trekkers Den Haag platleggen?

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica 
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.  Hij schrijft      
maandelijks een column in AG II.  Deze tekst is 
copyright SDU.  Niets van deze uitgave mag zonder
schriftelijke toestemming van de uitgever worden
overgenomen of worden gepubliceerd.