De IT-tsunami

Op afschuwelijk aanschouwelijke wijze heeft de wereld
kennis kunnen nemen van het begrip tsunami.  Deze wordt
gekarakteriseerd door een lange golflengte waarvan de
kracht op open zee niet merkbaar is, maar o wee als hij aan
de kant komt.  Dit soort golven wordt opgewekt door
instortende gletsjers (globale opwarming!), afbrokkelende
eilanden (Las Palmas!), meteoriet inslagen (Asteroid 2004
MN4?), of zoals we gezien hebben een onderzeese
aardbeving.

In de IT bestaan dit soort tsunamis ook.  Net als de nu wat
bekendere tsunamis zijn dit lange golven, die je niet zo
snel kunt identificeren, maar o wee, als ze de randen van
je IT-budget bereiken.  Een tsunami is een gevolg van iets
anders, een plotse uitslag, in de IT gaat het om een plotse
grote IT-investering.  Gooi alle oude software weg, en
begin opnieuw.  Ga groot investeren in e-commerce,
Internet, CRM, ERP, etc.  Zo'n piek in het IT-budget is wat
ik een seismische IT-impuls noem.  De media staan bol van
dit soort IT-impulsen en hun korte termijn gevolgen:  vaak
mislukkingen.  De analogie met geografie is die van een
aardbeving.  De uitschieter in het IT-budget is
earth shaking, en laat het IT-gebouw instorten.  Een
Amerikaanse studie becijferde dat de kosten aan instortende
gebouwen in de USA ten gevolge van aardbevingen jaarlijks
neerkomen op ongeveer 4.4 miljard dollar.  Ter vergelijk,
de kosten van falende IT-systemen worden voor de USA
geraamd op 150 miljard dollar per jaar.  Dus onze
vergelijking is vrij conservatief.

Maar wat gebeurd er nu als een plotse vrij grote
IT-investering wel succesvol is?  Is er dan een feestje?
Er was wel degelijk een grote puls in het IT-budget,
alleen zien we de gevolgen ervan niet (meteen).
Net zoals je op open zee van een aardbeving 10 kilometer
onder je ook weinig merkt.  De analogie die zich hier
opdringt met de geografie is die van de tsunami.  In de IT
heb ik dat een operational cost tsunami genoemd, die
geinduceerd wordt door een succesvolle seismische
IT-impuls.

Waar zitten die operational cost tsunamis?  We weten
allemaal dat de ontwikkelkosten van een IT-investering
eigenlijk niet de echte kosten zijn.  Die komen pas
daarna.  De IT-investering is een soort van beginnetje.
Verhoudingen van ontwikkel kosten tot de kosten daarna
van 50 tot 80 procent worden al decennia lang in de
wetenschappelijke literatuur genoemd.  Wat we ook weten
is dat vrijwel alle grote IT-intensieve organisaties hoge
operationele kosten hebben.  Waarbij hoge betekent: 60
tot 100 procent van het totaal beschikbare IT-budget.
Wat we ook zien is dat IT-budgetten van grote organisaties
tot voor kort elke 3 tot 6 jaar leken te verdubbelen,
maar dat bovenstaande verhoudingen allemaal constant
blijven.  Dit kan uiteraard niet zomaar doorgroeien, en
daar wordt nu dan ook de rem opgezet door de bestuurders.
Maar op dat moment "raak je de kant", en merk je de
gevolgen van de IT-tsunami.  Je kunt ineens niet meer
innoveren omdat je overspoeld wordt door een niet te
stuiten stroom van verplichte IT-uitgaven ten gevolge
van onderhoud, beheer, renovatie, en allerlei incidenten
in je bestaande IT-portfolio.

Als je IT-budgetten analyseert over een langere tijd, dan
vindt je in de loop der jaren allerlei grotere en kleinere
succesvolle IT-impulsen.  Die impulsen hebben tot grote
IT-systemen geleid die decennia lang meegaan.  En ze hebben
hoge operationele kosten, en als je die kosten over de tijd
per systeem berekend zie je een vlakke golf, met een
golflengte van soms tientallen jaren die het IT-budget over
die golflengte "optilt" met soms wel tientallen miljoenen.
Bij elke grote gelukte IT-investering zit zo'n operational
cost tsunami, en die golven tezamen zijn verantwoordelijk
voor die 60 tot 100 procent van het totale IT-budget.  Die
IT-tsumanis zijn er dus wel, maar je kunt ze niet
gemakkelijk identificeren.  Net zoals je dat op open zee
niet kan vanuit je vissers bootje kan, wegens een gebrek
aan overzicht.  En als we elke keer blindelings de
IT-budgetten verhogen, dan komen die tsunamis niet aan de
kant, omdat we de IT-zee steeds dieper maken.

Uiteraard zijn de pockets niet oneindig diep, dus nu gaan
we massaal offshoren, wat vanuit bovenstaand perspectief
eigenlijk een heel toepasselijke term is.  Vooral van de
kant wegblijven.  Wat we natuurlijk eigenlijk moeten doen
is een waarschuwingssysteem maken voor bestaande en
toekomstige IT-investeringen, zodat we aan de voorkant
snappen wat de lange termijn gevolgen zijn.  We hebben een
board-level view nodig voor de raad van bestuur, zodat die
niet langer ronddobbert op een ogenschijnlijk rustige
oceaan van IT-uitgaven.  Dit soort zaken wordt ingevuld
door heel kwantitatief naar IT-portfolios te kijken.  Maar
we hebben ook een bit-level view nodig, zodat we tot op
grote diepte veel beter begrijpen hoe we die hoge
operationele kosten kunnen verminderen.  Bijvoorbeeld, door
software vanaf dag 1 dusdanig te ontwikkelen zodat we de
tsunamis die anders gaan komen alvast proberen te dempen.
En voor de vele bestaande systemen plus hun operational
cost tsunamis door het plegen van innovaties in de sfeer
van onderhoud, beheer, en operations van IT.  Idealiter is
een bit-to-board-level overzicht nodig zodat we volledig in
control komen van de IT-functie, een steeds belangrijker
wordend productiemiddel in onze kennismaatschappij.

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica 
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.  Hij schrijft      
maandelijks een column in AG II.  Deze tekst is 
copyright SDU.  Niets van deze uitgave mag zonder
schriftelijke toestemming van de uitgever worden
overgenomen of worden gepubliceerd.