Computer malpractice bestaat niet

Ja u hoort het goed, computer malpractice
bestaat nauwelijks in de USA!  Zijn alle
problemen die met IT gepaard gaan sinds vorige
week dan verdwenen? Is het IT-elixer dan echt
uitgevonden?  Nee, we hebben voortdurend te
maken met IT die niet deugt.  Je zou dus
verwachten dat mede door outsourcing en offshoring
het aantal rechtzaken sterk toegenomen is,
omdat je nu per contract wanprestaties aan de
kaak kunt stellen bij de rechter.

Via jurisprudentie zou je dan welicht een maat
hebben voor de kwaliteit van IT en IT-ers.  We
besteden jaarlijks een kleine 300 miljard dollar
aan falende IT-projecten; daar moet toch wat
wanprestatie bijzitten zou je zo denken.  Je
verwacht dan Amerikaanse toestanden, want de
VS tekent voor 150 miljard dollar per jaar aan
IT-falen.  Niets is minder waar: er is namelijk
een nonintuitief mechanisme aan het werk dat
in de Verenigde Staten computer malpractice
sinds jaar en dag een zogenaamde losing lawsuit
maakt.

Een Amerikaanse collega, tevens advocaat heeft
er eens goed naar gekeken, en wat bleek?  Het
hangt een beetje af van wat je wel en niet
onder computer malpractice verstaat maar tot
het jaar 2000 vond hij tussen de 1 en de 5
sucessen waarbij professionele nalatigheid rond
IT bewezen geacht werd.  Daar stond ik wel even
van te kijken.  Wat is hier aan de hand?  Ruw
gezegd komt het erop neer dat de IT-sector het
dusdanig slecht doet, dat rechters IT-werk niet
als professie kunnen erkennen, zodat profesional
malpractice per definitie niet aan de orde is.

De Amerikaanse rechter ziet in iemand een
professional als in hoge mate aan de volgende
voorwaarden is voldaan:

 * de eis van een uitgebreide opleiding plus
   training

 * een ethische code die duidelijk meer inhoud
   dan wat in het normale verkeer gebruikelijk
   is

 * een tuchtcollege dat toeziet op naleving
   van de code, en indien nodig zal sanctioneren

 * een primaire focus op de maatschappelijke
   verantwoordelijkheid die boven het eigen
   gewin staat

 * de plicht om zich te gedragen als leden
   van een gedisciplineerde en eerbare professie

 * de voorwaarde van licencering voordat leden
   zich aan de praktijk mogen wagen

Amerikaanse rechters stellen keer op keer vast,
zo blijkt, dat in de IT-wereld geen sprake is
van bovenstaande zaken bij de aan hen voorgelegde
IT-disputen.  En dat betekent dat onder Amerikaans
recht software engineers nauwelijks aan te
pakken zijn op hun werkzaamheden.  Uiteraard
kun je wel iets met contractbreuk of gewone
nalatigheid.  In dat laatste geval wordt je
gedrag gewogen ten opzichte van een andere
burger, die ook geen proffesional is!

Een voor de wet niet-professionele IT-service
provider mag van alles in een contract oplepelen
over gelimiteerde aansprakelijkheden, en dat
doen ze dan ook.  Toch kan het verlies van
eiser veel hoger uitvallen.  Bij gewone
natatigheid kom je daar dan nog weg met je
contractje, maar bij beroepsmatige nalatigheid
kan de rechter dat gewoon van tafel vegen.
Sterker, als je een echte professional bent,
is het al laakbaar om maar te proberen je
aansprakelijkheid voor beroepsmatige wanprestatie
te beperken in een contract.  Das dus een heel
andere situatie, waarin eiser niet aan de goden
is overgeleverd.

En dan de hoge schadeclaims.  De kans om te
innen lijkt groter bij professionals dan
beunhazen.  En omdat advocaten daar ook op no
cure no pay basis werken, is hen er alles aan
gelegen om professional malpractice bewezen te
krijgen---wat dus niet lukt!  De uiterst lage
score kan alleen betekenen dat het wel heel
slecht gesteld moet zijn met de IT-professionaliteit
in Amerika.  Cijfers beamen dit:  86 procent
van de IT-ers is Bachelor in Science, Associate
in Arts, of heeft geen formele opleiding.  In
welke Science is niet duidelijk.  En een
Associate in Arts is precies wat het lijkt:
een pretpakket dat naast een volledige baan zo
te hosselen valt.  Wat wel duidelijk is, is
dat het merendeel geen Master in een IT-gerelateerd
veld heeft van een erkende en geaccrediteerde
universiteit.  Dat is dan ook een van de vragen
die een rechter stelt om vast te stellen of
een IT-consultant een professional is.

Een echte professional kan in veel meer
omstandigheden verantwoordelijk gehouden worden
voor gegeven adviezen.  Je begeeft je in de
Verenigde Staten al in de gevarenzone als je
een willekeurige voorbijganger die geen klant
is een dom advies verstrekt.  Nu ben je meteen
vleugellam als je IT-ers inhuurt die achteraf
voor de wet geen professional blijken te wezen.
De rechter lijkt te zeggen: het is een beetje
dom als je beunhazen inhuurt, daar komt hommeles
van, en kom niet naar mij, want elke andere
amateur had het even dom aangepakt.

Bij een echte IT-professie kan een tuchtcollege
net als in de medische sector mensen verbieden
hun functie uit te voeren als sanctie op
onoirbare praktijken.  Voor IT is dat niet
mogelijk: je kunt niemand verbieden een
broodwinning te maken van keer op keer miskleunen
met IT.  Niet alleen lastig voor IT-groot
verbruikers, maar ook voor de sector zelve: nu
kun je nauwelijks hard maken dat hoge uurlonen
gerechtvaardigd zijn.

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.  Hij schrijft
maandelijks een column in AG II.  Deze tekst is
copyright SDU.  Niets van deze uitgave mag zonder
schriftelijke toestemming van de uitgever worden
overgenomen of worden gepubliceerd.