Functiepunten: regie of religie?

We moeten het als een verworvenheid van de
informatica zien dat het begrip functiepunt
opgeld doet tot in de bestuurskamers.  De
functiepunt is een synthetische maat voor de
hoeveelheid IT-functionaliteit en daarmee is het
goed economisch rekenen.  Kosten per functiepunt
is net zoiets als de kubieke meterprijs in de
bouw.  Het aantal defecten per functiepunt, nog
zo een.  Dat gaat in de bouw meestal per woning.
Een bekend getal is 21 gebreken per opgeleverd
nieuwbouwhuis.  Wat zulke metrieken gemeen
hebben, is dat de basismetriek een accurate maat
voor grootte is.

Functiepunten zijn als een universal IT-currency
converter te gebruiken:  je kunt systemen van
verschillend pluimage vergelijken, maar ook IT
van verschillende organisaties.  Het maakt
benchmarking en peer review mogelijk.  Met
functiepunten kun je allerlei vragen beantwoorden
die in bestuurskamers leven.  Hoeveel IT hebben
we eigenlijk nodig om een klant te laten
bankieren?  Hoeveel IT per klant is optimaal voor
een pensioenadministratie, en wat kost dat dan
per jaar?  Hoeveel IT gebruiken onze concurrenten
daar eigenlijk voor, en wat besteden zij eraan?

Welnu, de functiepunt is een IT-graadmeter, zeg
maar de Dow Jones Index van de Software
Engineering.  De functiepunt is een maat die
aangeeft om hoeveel IT-functionaliteit het gaat.
Dat meet je aan de hand van de eisen en wensen.
Dus nog voor je het gemaakt hebt.  Handig, om van
tevoren budgetten, tijdslijnen en
(on)mogelijkheden af te wegen.

Functiepunten zijn niet accuraat!  Hoor ik ook
bestuurders roepen.  Uit de literatuur is bekend
dat de onbetrouwbaarheid tussen verschillende
functiepuntanalisten maximaal 12 procent
bedraagt, dat was rond 1990.  Uit eigen recent
onderzoek bleek me dat bij een groot telteam (15
mensen) 90 procent van de tellingen volledig
consistent was: geen enkel verschil in telgedrag
te ontdekken voor vele tienduizenden
functiepunten aan software verdeeld over vele
honderden projecten opgeleverd over een periode
van jaren.  Bestuurders kunnen dus beschikken
over een accurate IT-inhoudsmaat, en daarmee over
alle nuttige afgeleide metrieken waarmee het goed
onderhandelen is met de IT-afdeling danwel de
IT-leverancier.

Net als bij kubieke meters is er een
ISO-standaard voor functiepunten.  Er is een
licentie-stelsel.  En van gelicenseerde
functiepuntanalisten is bekend dat er slechts
minimale afwijkingen tussen tellers zijn.  Dus je
kunt met een gerust hart functiepunten als basis
nemen voor besluitvorming over maatwerksoftware.
En bij een eventueel dispuut kun je zo een derde
partij laten arbitreren.

Een andere drogrede is dat functiepunten tellen
zo lang duurt, en duur is bovendien.  Een
gelicenseerd teller doet zo'n 800 functiepunten
per dag.  Is dat langzaam?  Laten we eens kijken
naar het gemiddelde outsourcingsproject.  De
grootte is 2750 functiepunten.  Dit is een
benchmark gebaseerd op 415 outsource projecten
tussen 1995 en 1999.  Met andere woorden, dat is
dus zo'n 3.5 dagen werk.  Om 2750 functiepunten
aan software te realiseren is gemiddeld ruim 20
maanden nodig.  Dus lang duurt dat tellen op die
schaal niet: minder dan 1 procent van de totale
ontwikkeltijd.  Voor 2750 functiepunten tel je
gemiddeld een kleine vijf miljoen dollar neer.
Stel voor het gemak even dat een analist 100
dollar per uur doet, dan krijg je voor 1 dollar
per functiepunt je schatting: dat maakt 2750
dollar, oftewel 0.06 procent van de totale
ontwikkelkosten.  Dus echt duur kun je het ook
niet noemen.

Uiteraard is er nog veel meer, maar de goede
verstaander/bestuurder heeft dat nu wel
begrepen.  Functiepunten is geen kwestie van
geloof.  De bottom line is dat met de accurate
IT-inhoudsmaat die functiepunt heet, de
mogelijkheid tot werkelijke IT-regie aan je
voeten ligt.

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.  Hij schrijft
maandelijks een column in AG II.  Deze tekst is
copyright SDU.  Niets van deze uitgave mag zonder
schriftelijke toestemming van de uitgever worden
overgenomen of worden gepubliceerd.