IT-effecten op de beurs

Een paar jaar geleden presteerde onze beurs zo
slecht dat een handelshuis zich genoodzaakt zag
terugtrekkende bewegingen te maken.  Zo schreef
dat handelshuis indertijd:  "Following
discussions with Euronext it has become apparent
that the exchange cannot provide any technical
guarantees regarding the performance of the
trading system."  En alhoewel Euronext de
problemen wel erkende, liet men ook doorschemeren
dat het handelshuis problemen zou hebben met
compliance met betrekking tot beursregelgeving.
Duidelijk was wel dat de problemen samenvielen
met onbedoelde IT-effecten bij de uitrol van
nieuwe IT.

Omdat dit nu enige tijd geleden is kunnen we
achteraf beschouwen hoe een en ander heeft
uitgepakt.  Het internetbeleggen kwam op, en het
handelshuis financierde daaraan mee.  In 2004 is
dat allemaal geconsolideerd via fusies tot Binck
wat behoorlijk succesvol genoemd kan worden in
termen van marktaandeel, service, en
prijs/prestatie, als je de kenners en de
consumentenbond moet geloven.

En hoe is het Euronext vergaan?  Zijn die
IT-problemen nu eens opgelost?  Ik herinner me
nog goed dat Sun Microsystems een deal
binnenhaalde om voor de Chicago Board of Trade
ondersteuning te bieden voor een electronisch
handelssysteem.  Dat systeem was geleverd door
Euronext.liffe, de internationale derivatenpoot
van Euronext.  Een klein jaar na invoering
beleefde de de oudste futures markt ter wereld,
CBOT, urenlange uitval van de handel wegens
sporadisch connectiviteit door problemen met het
nieuwe systeem.  Waar hebben we dat eerder
gehoord?

Belangrijker dan oude koeien is te weten wat die
IT-effecten op de beurs eigenlijk doen.
Benchmarks van de Fibre Channel Industry
Association geven aan dat bij uital van brokerage
operations een bedrag van 6.450.000 dollar is
gemoeid.  Per uur.  Alleen directe kosten, niet
de gevolgschade door onbedoelde handel.  Dat
kunnen transacties zijn die door IT-problemen op
het verkeerde moment worden gedaan: te vroeg of
te laat.  Uiteraard hangt dit allemaal van de
flexibiliteit van de IT af: onvoorspelbare
performance zorgt voor verkeerde timing van
transacties, wat tot grote gevolgschade kan
leiden.  En die verhaalt men dan op de beurs, wat
de kosten van uitval en andere onbedoelde
IT-effecten sterk omhoog brengt.

Ook onbedoelde transacties niet kunnen
onderscheppen of ongedaan maken is een bron van
problemen.  Bij gebrekkige inputvalidatie worden
onzin-transacties stomweg uitgevoerd.  Dus zul je
niet snel de volgende transactie
onderscheppen:  de verkoop van 610.000 aandelen
J-Com voor 1 Yen per stuk.  Dat overkwam
handelshuis Mizuho.  Ten eerste bestaan er
helemaal geen 610.000 aandelen J-Com, dus met
inputvalidatie was deze transactie onderschept.
Zonder inputvalidatie kon J-Com ruim 40 keer
verkocht worden en aangeboden tegen een fractie van
de waarde per aandeel.

Gelukkig kon niemand deze fantoomaandelen voor 1
Yen aanschaffen door regelgeving die extreme
prijsfluctuaties moeten voorkomen, maar 5-10%
korting zat er wel in.  Ten tweede, handelshuis
Mihuzo had 7% van de aandelen J-Com, dus al zou
je willen dumpen tegen afbraakprijzen, dan nog
kun je niet meer dan wat je hebt verkopen.  Maar
dat is geen enkele belemmering voor ondermaatse
IT.  Je kunt probleemloos dingen verkopen die
niet bestaan, en die je niet bezit.

De operator die op de verkeerde knop drukt krijgt
meestal meteen de schuld, getuige koppen a la
"Mizuho loses $224m on typing error".  Echter
grove ontwerpfouten in de systemen die ze
bedienen zijn vaak de dieper liggende oorzaak van
het optreden van operationele problemen.  En zo
ook hier.  De handelaar had binnen 85 seconden de
fout gevonden en probeerde tevergeefs tot
viermaal toe de verkooporder ongedaan te maken.
Zonder resultaat.  Mihuzo wilde 1
aandeel ter waarde van 610.000 Yen verkopen, maar
die cijfers waren verkeerdom ingetikt.  Onbedoelde
IT-effecten leverden een schade op van 331
miljoen dollar aldus de Japanse beursautoriteit.
De gevolgschade van dit soort IT-effecten is vaak
vele malen hoger dan de directe schade, dus de
gebenchmarkte 6.45 miljoen dollar per uur is
slechts het topje van de ijsberg.

Men had de beurs moeten stilleggen, maar dat
gebeurde niet.  Een maand eerder had men laten
zien dat dat wel mogelijk is:  toen beleefde de
beurs van Tokio de grootste IT-crash ooit.
Urenlang werd de handel opgeschort wegens
problemen met de IT.  Fujitsu kreeg er de schuld
van, want die had een maand ervoor iets met een
software-update niet goed genoeg gedaan.  De
bestuursvoorzitter van de Tokio Stock Exchange is
inmiddels opgestapt.  Veel inkomsten liep hij
toch al niet mis, want zijn bezoldiging was net
gehalveerd wegens de eerdere uitval van de
beurs.  Al met al zijn IT-effecten
toch de leukste effecten om in te handelen.  Maar
dan wel met voorkennis van zaken!

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica 
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.  Hij
schrijft maandelijks een column in AG II.  hij is
te bereiken via email:  x@cs.vu.nl.  Deze tekst is 
copyright SDU.  Niets van deze uitgave mag zonder
schriftelijke toestemming van de uitgever worden
overgenomen of worden gepubliceerd.