Van bit naar board

Vroeger hoorden bitjes thuis op een moederboard
en daar deden zij hun goede werken.  Tegenwoordig
worden de bits en bytes naar lage lonen landen
uitbesteedt.  Opgeruimd staat netjes!  Maar dan
blijken de bitjes zich te misdragen en ziet de
board zich helaas genoodzaakt om toch notie te
nemen van wat die bitjes op de verre moederboards
aan het doen zijn.  Kort gezegd: de bestuurskamer
gaat meer en meer inzien dat grip op outsourcing
juist betekent dat tot op het hoogste niveau
inzicht en inzage in de bits en bytes
noodzakelijk is.

Tegenover het onderhoud van je IT-portefeuille
staat een dikke rekening, en het is niet meer dan
normaal om te weten of die factuur redelijk is.
Of, de IT-portefeuille performt niet naar behoren
en de operations staan te vaak stil, wat een
negatief effect heeft op de bedrijfsvoering.  Dan
wil je weten wat er aan de hand is, en roept de
boardroom van de klant die van de IT-leverancier
op het matje; om over de bits en bytes te
ruzieen.  Bij herhaling van zetten verliest de
klant het vertrouwen in de uitleg van de
leveranciers en daarmee wordt de status van het
bit tot de boardroom verheven.

Via die bits moet je namelijk aan de slag met
audits, monitoring, en meer om grip op de zaak
krijgen.  Uiteraard doen de bestuurders dat niet
zelf.  Daar heb je specialisten voor nodig die
iets snappen van technische IT-portefeuille
analyses en software transformaties.  Klassiek
houden die vakgebieden zich bezig met
begripsvorming ten behoeve van handmatige
veranderingen in systemen, en het massaal
geautomatiseerd doorvoeren van wijzigingen in
complete IT-portefeuilles.  Daar komt nu een
dimensie bij:  het transleren van source code
naar bestuurstaal.

In een sourcing situatie heeft werken aan code
een formeler karakter.  Immers, er zit een
contract tussen waarin door bestuurders targets
zijn afgesproken: er is beloofd om synergie te
halen, schaalgrootte te benutten, productiever te
worden, een snellere time to market, kosten te
drukken, kortom de hele sinterklaaslijst van de
bestuurders wiens wensen nooit uitkwamen in eigen
huis.  Al ras blijkt dat sinterklaas ook daar
niet bestaat, en dat antwoorden niet komen als je
braaf bent, en je schoen zet.

Als je een wagenpark least, moet je weten hoeveel
auto's, hoeveel brandstof, hoeveel kilometers.
Als je de kantine, schoonmaak, beveiliging,
sales, copieermachines door anderen laat
verzorgen spelen vergelijkbare indicatoren een
rol.  Bij vrijwel elke vraag van bestuurders op
IT-vlak blijkt daarom een code aspect relevant te
wezen.  Het begint al bij de omvang van
bijvoorbeeld applicatie outsourcing: hoeveel is
het eigenlijk?  Toch is er vrijwel geen enkele
bestuurder die weet hoeveel IT men in
portefeuille heeft, en hoeveel men uitbesteedt.
En dat soort dingen moet je echt weten als je
bijvoorbeeld de kosten per omvang terug wilt
brengen, de speed to market per omvang omhoog
wilt krijgen.  Alleen kosten omlaag is een gek
verhaal, want als je ook meer software hebt laten
produceren gaan de kosten omhoog, terwijl de
kosten per unit toch omlaag kunnen zijn gegaan.

Dus alleen al bij de hele simpele key performance
indicators die vaak ten grondslag liggen aan de
uitbestedingscontracten blijken de bits en bytes
al belangrijk.  Bij de wat lastiger vragen, zoals
wat is de kwaliteit van het opgeleverde werk, wat
is het verschil tussen de IT-portefeuille zoals
die deze maand in productie is ten opzichte van
die van vorige maand, en meer van dat soort
zaken, worden de bits en bytes almaar
belangrijker om inzichten te verschaffen.  Of wat
denk je van deze: in hoeverre probeert men de
systemen te misbruiken door in
transactieverwerkende systemen geld af te romen?
Of hoe kunnen we de privacy van onze klanten
waarborgen?

Al dat soort vragen begint bij de bron: de source
code van de IT-portefeuille.  En met de
technieken die onder andere in zwang kwamen om
het Jaar 2000 probleem op te lossen of de
Euro-conversie te faciliteren, zie je nu dat de
nieuwe bestuursvragen aangepakt kunnen worden.
Uiteraard kun je de bestaande technieken niet
zomaar klakkeloos toepassen en moet er nog van
alles verder ontwikkeld worden om die sources te
vertalen naar de IT-dashboard taal van de
beslissers.  Maar alle signalen wijzen erop dat
de hogere regionen van bedrijven het belang zijn
gaan inzien van stevige grip op de situatie
middels monitoring die deels gevoed wordt door de
beschikbare management informatie, en deels door
informatie die direct en vrijwel geautomatiseerd
uit de source code getrokken kan worden.

De idee dat we in dit land onze tijd niet meer
moeten verdoen met programmeren omdat dat toch
naar lage lonen landen verhuist, is dus een
illusie.  De bits en bytes hebben namelijk juist
door die migratie hun weg gevonden naar de
boardroom.  We moeten daarom dus juist zeer goed
weten hoe programmeren gaat en wat er idealiter
onder de motorkap zou moeten gebeuren omdat we
dat hoognodig moeten gaan controleren wegens
achterblijvende resultaten.  En niet een beetje,
en af en toe, maar met tools en technieken, en
continue.  Alleen dan kun je de beoogde
efficientie doelstellingen evalueren en
monitoren, zodat de bestuurders op tijd kunnen
bijsturen om targets ook werkelijk te halen.  Dit
bit-to-board-level inzicht is nodig om ook in een
outsourcingsrelatie volledig in control te
blijven van de IT-functie.  May the source be
with you!

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.  Hij
schrijft regelmatig een column in AG II.  Hij is
te bereiken via email:  x@cs.vu.nl.  Deze tekst is
copyright SDU.  Niets van deze uitgave mag zonder
schriftelijke toestemming van de uitgever worden
overgenomen of worden gepubliceerd.