Overheid mist de regie, en ook de kunde

Wie weet heeft u het gemist, maar er was onlangs
een spoeddebat over ICT-uitgaven door de
overheid, en de problemen daarmee.  Een en ander
is gaan rollen na een stukje in de Automatisering
Gids waarin ik pleitte voor regelgeving en
discussie in de kamer over de, inmiddels erkende,
probleemsituatie.  Dat liep uit op stukken in de
Trouw met knallende koppen dat er wellicht een
Betuwelijn per jaar verspild wordt.  Jammer dat
er zulke stukken nodig zijn om sommige politici
in beweging te krijgen, maar ik denk wel eens dat
90% van wat er daar op de agenda staat, de dag
ervoor in de krant stond.

Afijn, ik ging dat debat volgen via
www.tweedekamer.nl.  Daar staat in hoofdletters
meteen LIVE DEBATTEN waar je niet op kunt klikken
en daarnaast een fotootje met een play button,
die niet playt maar wel een tekstwolkje  geeft:
"Vergaderingen worden uitgezonden in Windows
Media Player (wmv) formaat. Meer over dit
onderwerp vindt u in de veelgestelde vragen." Die
wil ik zien want nergens een hint hoe ik dat live
debat kan volgen.  Eerst krijg ik een nag-box dat
er een nieuw venster wordt geopend als je op OK
drukt.  Daar kun je op Live debat klikken (niet
op de hoofdpagina, stel je voor).  Je krijgt
uiteraard weer een nag-box, en dan in een nieuw
venster ga je naar een nieuwe versie van dezelfde
pagina maar dan op de juiste plek.  Duh!  En daar
krijgen we een link naar, u raadt het al:
www.tweedekamer.nl, gelukkig ditmaal zonder
nag-box.  Terug naar af.

Use the force, read the source.  Al snel blijkt
dat je op de foto maar niet op de play-button
moet klikken voor een stream.  Eerst weer de
nag-box, en dan een stream vanuit planet.nl die
redirect naar een niet bestaande file op mijn
computer:
file:///private/tmp/501/Temporary%20Items/AOLTemp.html.
Daarna start Mediaplayer op met de foutmelding:
the filename, directory name, or volume label
syntax is incorrect.  Ik klik OK en sluit de
player en de vijf onnodige browser windows.
Overheids-IT in een notendop.

Bent u daar nog?  Zo niet, speel dit zelf na in
quicktime, blijf wakker door het geluid aan te
zetten.




Vraag niet hoe, maar het debat staat op mijn website. Ik bespreek er een stukje van. Tweede kamerlid Arda Gerkens van de SP vroeg de minister van binnenlandse zaken welke erkende standaardmethodieken de overheid toepast op ICT. Dit naar aanleiding van haar brief waarin daarover gerept werd. Dat moest de minister oplezen van een blaadje, en dat is haar vergeven. Voor project management was dat PRINCE, voor beheersing ITIL, voor programmeren CMM en voor ontwikkeling COBIT. Wat de minister niet wist, is dat PRINCE staat voor Projects in Controlled Environments. Hoezo controlled? Goed project management betekent risio managment, doelen halen, opbrengsten realiseren en dat allemaal binnen de tijd, budget, en de juiste kwaliteit. Gezien de stroom van problemen zal het met de toepassing van dat PRINCE dus wel meevallen bij de overheid. Voor beheersing is het ITIL, ja dank je de koekoek. Dat is een hele bibliotheek aan informatie om bedrijven te helpen met het behalen van hoge financiele kwaliteit en toegevoegde waarde van IT tijdens de operations. En gebruikt de overheid dat allemaal? Waarom zijn er dan zoveel beheersproblemen? Waar is de IT-value, en de high financial quality? Wellicht de boekjes niet allemaal gelezen, danwel correct toegepast? En het programmeren, daar gebruikt men CMM voor. Hoe durf je het een minister voor te laten lezen, vraag je je af. Zoals we allen weten, is CMM een volwassenheidsniveau van het software proces en geen standaard programmeermethodiek. De overheid doet er natuurlijk wel aan: zij heeft CMM level 1, net zoals 75% van alle organisaties wereldwijd. En dat betekent een ad hoc proces, oftewel anarchie. Vendrik van GroenLinks bevestigt dat in het debat: "Iedereen doet maar wat" en hierdoor wordt volgens hem niet geleerd van fouten. Dus met dat CMM zit het wel goed! En wat alles slaat is COBIT dat voor ontwikkeling gebruikt wordt bij de overheid. COBIT staat voor Control Objectives for Information and related Technology, dus dat is verre van een ontwikkelmethodiek. Voor niet ingewijden, hier even een primer: "COBIT is an IT governance framework that helps to ensure proper control and governance over information and the systems that create, store, and manipulate IT. COBIT provides a framework for putting controls in place to ensure you are compliant with the regulations, such as the SOX Act and Basel II, and bridges the gap between control needs, technical issues, business risks and performance measurement requirements when implementing financial controls." Nog meer jargon: SOX oftewel de Sarbanes Oxley Act is een wet om private investeerders te beschermen tegen verliezen geleden door bedrijven die aan een Amerikaanse beurs genoteerd zijn als gevolg van foutieve financiele informatie. Ik wist niet dat tweedekamer.nl aan de NASDAQ genoteerd stond. De aandelen zullen inmiddels wel gekelderd zijn omdat investeerdeers de website hebben bezocht. Basel II is een richtlijn voor de bancaire wereld, waar onder andere operationele risico's afgedekt worden door tussen de 8 en 18% winst na belasting in de stroppenpot te doen. COBIT voor ontwikkeling, tuurlijk! Kernpunt van het debat is gebrek aan ICT-regie, maar onkunde kan er zo bij! Regie is juist wat COBIT en aanverwante zaken nu beogen. Om IT-governance operationeel te krijgen, doe je aan IT portfolio management. Dan weet je namelijk wat je in portefeuille hebt aan IT-projecten en -programmas, operationele software assets, software licenties, hardware, personeel. Bovendien weet je hoeveel eea kost, wat er geinvesteerd moet worden, en wat je risico's zijn. Maar juist deze zaken zijn onbekend. Wat we wel weten is dat er een reeks IT-gerelateerde problemen bij de overheid speelt en dat men kennelijk niet leert van fouten in het verleden. Als de minister werkelijk aan IT-portefeuille beheer gaat doen, krijgen we echte antwoorden op terechte vragen. X Meer weten over de wondere wereld van ICT in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de knipselkrant van Chris Verhoef Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij schrijft regelmatig een column in AG II. Hij is te bereiken via email: x@cs.vu.nl. Deze tekst is copyright SDU. Niets van deze uitgave mag zonder schriftelijke toestemming van de uitgever worden overgenomen of worden gepubliceerd.