Software blijft een probleem

Nieuws rond softwareproblemen kan heel onschuldig
zijn. Een dagblad berichtte onlangs: Volg de
buurman---PC Kopen? Kies voor een populair pakket
(dan is er hulp naast de deur). Het is
aandoenlijk om te zien dat de verslaggever
hardware en een softwarepakket dooreen haalt,
maar de boodschap is er niet minder om. Geef het
maar op om het te snappen, zorg dat wat je
gebruikt door anderen ook gebruikt wordt, want
dan is de kans groter dat er iemand uitkomt.

De impact wordt groter naarmate de toepassing
crucialer is. Neem nu Skype, de internettelefoon.
Bellen is behoorlijk cruciaal voor de Westerse
economie. Toch kun je het meemaken dat door
softwareproblemen miljoenen gebruikers het lange
tijd zonder hun geliefde internettelefoniedienst
moeten stellen. Moeten we daaraan wennen, of is
het een idee om garanties te stellen aan deze
halsslagader van onze economie?

Elke dag dat de Betuwelijn niet rijdt, schijnt
ons ook een hoop geld te kosten. En
softwareproblemen zijn daar onder andere debet
aan. Uiteraard maken die paar maanden niet echt
uit voor een langetermijninvestering, maar het
wekt de suggestie dat softwareproblemen en
kinderziektes synoniem zijn.  Denk ook aan de
softwareproblemen bij internetbankieren. Elke
keer horen we dat het nu toch echt opgelost is.
En dan kunnen weer tig mensen niet bankieren. Het
gaat dus niet om kinderziektes maar om
fundamentele problemen die zich uiten in uitval,
storing, onderbreking en meer. De impact op de
lange termijn lijkt me toch dat het geen goed
idee is om bij een bank te zitten waar je niet
kunt bankieren.

"De belastingkantoren kampen momenteel met grote
softwareproblemen en willen voorlopig gevrijwaard
blijven van extra veranderingen", lazen we in de
Volkskrant deze zomer. Ja, hoe kwam dat ook weer?
De administratieve lasten moesten verlicht
worden, en daarvoor is een heel complexe
oplossing bedacht. Deze "operatie had tot doel de
loon- en premiebestanden van de Belastingdienst
en het UWV aan elkaar te koppelen. Hiermee zouden
de administratieve lasten voor werkgevers worden
verlaagd. Maar door softwareproblemen,
miscommunicatie tussen de twee organisaties en de
complexiteit van de hele operatie, die in 2006
van start ging, liep deze uit op een
automatiseringsnachtmerrie."

En de term hoge snelheid slaat zeker niet op de
oplevering van de software voor het HSL-trace. Zo
lezen we dat de eerste hogesnelheidstreinen
tussen Nederland en Belgie weer een halfjaar later
gaan rijden dan gepland. En het gaat wederom om
softwareproblemen met het nieuwe
veiligheidssysteem. Het betekent dat er
investeringen van honderden miljoenen per land al
anderhalf jaar ongebruikt bijliggen. En het is
maar de vraag of die veiligheidssystemen het
daarna wel doen. De impact is dus groot in
financiele en logistieke termen.  Dat geldt ook
voor de tunnel onder de A73 in Limburg. De
aannemer schijnt problemen te hebben met de
oplevering van de veiligheidsinstallaties in twee
tunnels. En men had nog zo beloofd dat die op 31
december 2007 open zouden gaan. De minister geeft
aan dat het erop lijkt dat de aannemer de
complexiteit van de opdracht heeft onderschat.
Hoe is dat nu mogelijk met
veiligheidsinstallaties die bol staan van de
softwareproblemen? Overigens is er wel een
oplossing bedacht: er gaat voorlopig maar een
rijstrook open! Dat zou voor software ook geen
gekke oplossing zijn, als oplevering van de helft
van de specs goed genoeg was.

Maar er zijn ook goede kanten aan
softwareproblemen. Zo zorgen computerproblemen
bij het CBR ervoor dat mensen heel lang moeten
wachten eer ze hun ingenomen rijbewijzen terug
krijgen. Rij in een black-out tegen een
lantaarnpaal, en je bent je rijbewijs kwijt.
Maanden moet je wachten tot je een oproep krijgt
van het CBR. De ombudsman heeft zijn beklag er al
over gedaan. Maar ik denk: prima! Dan zijn er
tenminste wat meer mensen die de OV-chipkaart
kunnen fieldtesten, de betaalautomaten op de
NS-stations kunnen testen, en de
veiligheidssystemen van de HSL kunnen
uitproberen. En tegen de tijd dat hun rijbewijs
weer binnen is, is het precies tijd om de tunnel
onder de A73 te gaan betatesten. Bovendien kun je
met softwareproblemen meer suspension creeren dan
Hitchcock voor mogelijk hield. De verkiezingen
voor een nieuwe voorzitter van de PvdA waren nog
nooit zo spannend.

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.  Hij
schrijft regelmatig een column in AG II.  Hij is
te bereiken via email:  x@cs.vu.nl.  Deze tekst is
copyright SDU.  Niets van deze uitgave mag zonder
schriftelijke toestemming van de uitgever worden
overgenomen of worden gepubliceerd.