Met chips op weg naar wereldvrede

Tegenwoordig zitten overal chips in: de
toegangspas van je werk, je autosleutel, tot aan
je OV-chipcard, het woord zegt het al.  Veel van
die chips worden via radiosignalen uitgelezen
zodat ze vanuit je portefeuille hun werk doen.
Die veelheid aan chips zorgt echter wel voor
interferentie:  zo piept de toegangspoort voor de
OV-chipcard door de VU-toegangspas, waarbij de
chip in de OV-chipcard gestoord wordt zodat er
geen registratie plaatsvindt.  Als je afgaat op
de signalering, weet je niet beter dat je betaald
hebt.  Om dat soort dingen op te lossen moet je
dus eigenlijk al naar een stralingsvrije
portomonee om zonder interferentie alleen de
juiste chip "af te laten gaan" op het juiste
moment, gedoe dus.

De chipinvasie gaat echter al veel verder.  Wist
je bijvoorbeeld dat er experimentele kogels zijn
met een mobiele chip erin?  Het is een van de
antwoorden op de nieuwe oorlogsvoering waarbij
niet conventionele partijen andere taktieken
kiezen.  Een ervan is tussen de burgers vechten.
Hoe je het ook wendt of keert, je richt daar als
krijgsmacht geheid heel veel materiele schade aan
plus uiteraard al het menselijk leed.  Nu moet je
een heel gebouw neerhalen om een sniper uit te
schakelen.  Die "winst" gaat compleet verloren
door de uiterst slechte naam die je met
dergelijke acties onder de bevolking verwerft.

Zoals gezegd een antwoord op dit dilemma is een
stuk computergstuurd geschut onder de naam
XM307.  Een machinegeweer dat zonder ICT niet zou
bestaan.  Normaliter moet je door een muur
heenschieten om verschansde schutters uit te
schakelen.  Nu schiet je door de brievenbus en
achter de deur ontploft een kogelgranaat in de
lucht.  Een digitale kogelbrief zeg maar.  Eerst
laser je het doel in, en dan berekent de computer
hoe precies geschoten moet worden, om vervolgens
aan de mobiele chip mee te geven wat het precieze
tijdstip van explosie moet zijn.  En dat is dus
net achter de deur.  Gebouw blijft heel, doel
uitgeschakeld.  Of je schiet over een
verschansing heen en laat de granaten net boven
de manschappen uiteenspatten.

Duidelijk is wel dat ons leven danig beinvloed is
geraakt door chips met daarop vigerende
software.  Duidelijk is ook dat je middels
software een heel ander bedrijfsproces kunt
implementeren.  Neem de kogelbrief: je kunt nu
gewoon door het open raam schieten waar je eerder
een raket moest afvuren.  Men heeft het schieten
opnieuw uitgevonden.  Herbezinning is altijd een
goed idee als je een bestaande situatie gaat
automatiseren of informatiseren.  Het gekke is
dat dit met de OV-chipcard niet echt gebeurd
lijkt te zijn.

De klassieke kaartjes van de Nederlandse
Spoorwegen die we al sinds jaar en dag kennen
zijn verbatim overgenomen in de chipversie.  Weet
u het nog?  Er was flinke vertraging omdat het
retourtje nog uitgeprogrammeerd moest worden.
Een van mijn promovendi schamperde onlangs dat
met een OV-chipcard in de hand het treinkaartje
ook opnieuw uitgevonden had moeten worden.  Want
waarom heb je met zo'n chipkaart nog een
kaartjesautomaat nodig? Je kunt beter betalen
voor het aantal kilometers dat je per dag of
weekend aflegd. Hoe meer kilometers, hoe
goedkoper het wordt. De korting van een retourtje
zit automatisch in de prijs en je hoeft niet van
te voren te bedenken of het een weekendretourtje
wordt.  Voor de kilometers van woon-werk verkeer
is een speciale prijsstelling mogelijk.  Zo worden
mensen die niet de file gaan staan beloont.

De conducteur krijgt het dan ook gemakkelijk:  je
kunt nooit zonder of met een verkeerd kaartje in
de trein zitten.  Dan moet je niet elke dag de
kaartlezer tientallen keren hoeven resetten
wegens wrakke software, want intussen stappen je
passagiers gewoon uit.  Afgezien daarvan, denk
aan een of ander krediet wat op die kaart zit.
Maar dat probleem hebben we al eens eerder
opgelost:  de creditcard.  Met andere woorden een
RFID geequipeerde creditcard gebaseerd op prijzen
per kilometer geeft ineens een heel ander zicht
op treinkaartjes en zorgt voor snelle
doorstroming bovendien.  Uiteraard moeten dan wel
de interferentieproblemen met andere chipkaarten
opgelost worden, en de recente
beveligingsproblemen idem dito.

Wat betreft de digitale kogels zou je willen dat
als je het machinegeweer richt op een plek waar
ook de eigen mensen zitten, het ding gewoon niet
afgaat.  Elke soldaat is letterlijk onderdeel van
een LAN-achtige constructie, en de XM307 is
daarvan op de hoogte als onderdeel van dat LAN.
We zien dat soort initiatieven in vele landen van
Infanterist der Zukunft tot Land Warrior, van
Integriertes Modulares Einsatzsystem Schweizer
Soldat tot het spaanse COMbatiente FUTuro.  Als
dat ooit gaat werken kun je als infanterist de
wereldvrede zelf bewerkstellingen door
gebroederlijk bijeen te gaan zitten.  Dat
namelijk voorkomt dan elk vuur wegens 100% zekere
fratricide.  Helaas komt deze toekomstvisie te
laat voor twee Nederlandse militaire in
Afganistan die hoogstwaarschijnlijk door eigen
vuur gesneuveld zijn.

X

Meer weten over de wondere wereld van ICT
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Prof. dr Chris Verhoef is hoogleraar informatica
aan de Vrije Universiteit in Amsterdam.  Hij
schrijft regelmatig een column in AG II.  Hij is
te bereiken via email:  x@cs.vu.nl.  Deze tekst is
copyright SDU.  Niets van deze uitgave mag zonder
schriftelijke toestemming van de uitgever worden
overgenomen of worden gepubliceerd.