Is Donner te `close' met Cap?

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken
liet het onderzoek naar de aansturing van
grote ICT-projecten bij de rijksoverheid
uitvoeren door Capgemini Consulting. Op
www.automatiseringgids.nl reageerden lezers
verbaasd op Donners keuze voor de deze adviseur..

``Opmerkelijk dat deze kritische conclusies
worden getrokken door de consultingafdeling
van een bedrijf dat in belangrijke mate
medeverantwoordelijk is voor mislukte
ICT-projecten bij de Rijksoverheid.  De schuld
daarvoor ligt zeker niet uitsluitend bij
het bedrijfsleven, maar dat ook daar forse
fouten zijn gemaakt staat nauwelijks ter
discussie.  Desondanks (..) worden gevoelige
onderzoeksopdrachten (..) even zo gemakkelijk aan
diezelfde bedrijven verstrekt, met gemakkelijke
en tendentieuze publicaties als voorspelbaar
gevolg. Zo zal het inderdaad niet snel beter
worden ....''

en: ``De meeste CIO's hebben vooral affiniteit
met IT en niet met de behoefte van de overheid
aan informatie, maar om nou het oordeel over
hun functioneren te laten uitspreken door een
IT-aannemer gaat veel en veel te ver.''

Ook kamerleden van de oppositie reageren
desgevraagd kritisch. Pierre Heijenen van
van de PvdA stelt dat ``de keuze voor dit
adviesbureau vragen oproept. Dat is op zichzelf
al onbevredigend. Het zal overigens moeilijk zijn
om een partij te vinden voor een evaluatie van
grote ICT-projecten van de rijksoverheid die
én deskundig is én volstrekt onafhankelijk
van IT-dienstverleners.''

Donner's coalitiepartner VVD is nauwelijks
milder, maar stelt: ``Dit soort zaken blijft
natuurlijk altijd lastig, want je hebt wel een
partij nodig die weet hoe het in de praktijk er
aan toegaat. Je kunt natuurlijk wel een bedrijf
erbij halen dat zelf nooit voor de overheid
werkt, maar dan weten ze ook niet van binnen
uit wat er speelt. Of als je aan een hoogleraar
zou denken, dan moet je ook weer erg oppassen,
want die opereren ook niet altijd helemaal los
van zakelijke belangen. Het is natuurlijk zo dat
je als Kamerlid je stukken sowieso leest met een
grote alertheid voor onderliggende belangen.''

D66 noemt de adviespartij in deze ``ongelukkig gekozen''.

Schijn van belangenverstrengeling

Ook VU-hoogleraar informatiesystemen Chris
Verhoef vindt het niet erg handig van
de minister om zich voor deze evaluatie
uitgerekend tot Capgemini te wenden: ``Ik
zou dat zelf nooit zo gedaan hebben omdat de
schijn van belangenverstrengeling aanwezig is.
Daarmee geef je als opdrachtgever eenieder die
het advies onwelgevallig is een aanvalswapen in
handen om het verhaal compleet neer te sabelen
op niet-inhoudelijke gronden.''  Om daar alvast
maar een beginnetje mee te maken wijst Verhoef
er fijntjes op dat de kritische houding van de
onderzoekers wel enisgszins selectief lijkt:
``Als je aan twee partijen vraagt aan wie het
ligt wijzen ze niet naar zichzelf. Klassiek
verhaal.  (..) Als je aan de timmerman vraagt
wat er moet gebeuren is het antwoord timmeren.''

Ook op de stelling dat echt onafhankelijk
advies moeilijk te vinden zou zijn, valt wel
het een en ander af te dingen. De gemeente
Amsterdam bijvoorbeeld laat zijn krakkemikkige
IT-governance onderzoeken door McKinsey. Andere
IT-adviespartijen die zelf geen projecten
uitvoeren zijn onder meer Ernst&Young, PwC
en Berenschot.

Maar ook bij de onafhankelijkheid van deze
partijen zijn volgens Verhoef vraagtekens te
plaatsen: ``Neem de accountantskantoren. Die
zijn vaak accountant bij leveranciers. Dus
neem er een die bij geen van de leveranciers
zit: onmogelijk. Neem de adviesclubs die geen
IT-ontwikkeling doen. Die zijn gebaat bij een
wat rooskleurig beeld van de IT, zij zijn het
namelijk die allerlei zaken doorlichten en groen
licht geven voor wat later fiasco's blijken te
zijn. Neem de ICT-leveranciers: die willen graag
zaken doen met de overheid.''

Maar onmogelijk is het probleem van Donner
volgens Verhoef niet: ``Je kunt adviezen
van leveranciers vragen die daarmee afzien
van tendering. Je kunt een onafhankelijke
ICT-autoriteit in het leven roepen waar je
dit soort zaken aan vraagt. We gaan ook niet
aan de ABN Amro vragen hoe het staat met de
transparantie van hypotheken in Nederland. Je
kunt hoe dan ook niet berusten in een gebrek
aan onafhankelijk advies. Dat zou net zo iets
zijn als KLM inschakelen om vliegtuigongelukken
en naleving van onderhoudsverplichtingen te
onderzoeken. Of Bayer vragen de goedkeuring van
onze medicijnen te regelen.''

Capgemin `herkent zich niet'

Het ministerie van Binnenlandse Zaken was niet
bij machte om tijdig op vragen over de kwestie in
te gaan.  Capgemini, de gebeten hond in kwestie,
wel: ``Capgemini Consulting is een professionele
adviesorganisatie, die handelt en adviseert
vanuit de integriteit die elke professionele
adviseur kenmerkt. Daarenboven is Capgemini
Consulting een organisatie die los staat van de
Nederlandse IT-poot en als zelfstandig onderdeel
wordt aangestuurd vanuit de wereldwijd opererende
Capgemini Consulting-organisatie. Wij herkennen
ons dan ook niet in de gegeven reacties.''

Rolf Zaal

Meer weten over de wondere wereld van ICT
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef