De Duitse oplossing voor de ov-chipkaart

PDF Versie

Ov > Hoofdpijndossier chipkaart > Er is een
alternatief > Duitsland wil betalen met mobieltje

Even rust rond de gelaakte en gekraakte
Nederlandse ov-chipkaart.  Staatssecretaris
Huizinga (Verkeer) heeft tot eind februari
gekregen om de regie rond de kaart in handen te
nemen.

Terwijl op het ministerie van Verkeer en
Waterstaat gewerkt wordt aan een 'aanvalsplan',
begint in Duitsland een proef met een nieuw
betaalsysteem in trein en bus. Deutsche Bahn, de
Duitse NS, zet in op betalen met de mobiele
telefoon. Als de test succesvol is, wordt het
systeem in 2010 al ingevoerd.

Lukt dat, dan blijven de Duitsers alle
tegenvallers van de Nederlandse ov-kaart
bespaard. Zes jaar geleden koos Translink, het
samenwerkingsverband van vervoersbedrijven dat de
chipkaart in Nederland moet invoeren, voor een
techniek die toen niet de nieuwste was. In de
aanloopfase is meer dan een miljard euro besteed.
En niemand gaat er nog van uit dat de
ov-chipkaart op 1 januari 2009 overal in
Nederland feilloos werkt - al is dat nog steeds
op www.ov-chipkaart.nl te lezen.

In de tijd dat het ministerie aan het aanvalsplan
werkt, vragen betrokkenen zich af of het gekozen
traject wel doorgezet moet worden.  Chris
Verhoef, hoogleraar informatica aan de VU,
twijfelde onlangs in dagblad Trouw aan het plan.
Als alternatief noemt Verhoef het systeem met
mobiele telefoons dat in Duitsland getest gaat
worden.

Het betaalsysteem in Duitsland lijkt op het
Nederlandse - voor het instappen in bus of trein
haal je je mobieltje langs een lezer; na de rit
check je op dezelfde manier weer uit - maar de
techniek is omgekeerd.

De Nederlandse chipkaart is passief; de rit wordt
geregistreerd door de 'slimme' chip in de
poortjes. Het verrekenen van de reis gebeurt
daardoor door de computer van de
vervoersbedrijven. In de Duitse proef zijn juist
de chips in de mobieltjes actief: de telefoon
registreert de rit en de telefoonmaatschappij
brengt de reiskosten in rekening. Het Duitse
systeem lijkt Verhoef technisch beter en
goedkoper.

Onduidelijk is of de Duitse proef ook op
privacygebied veiliger is. In Nederland werd het
Amsterdamse vervoersbedrijf op de vingers getikt
door het College Bescherming Persoonsgegevens,
omdat gegevens van reizigers te lang werden
bewaard. In het Duitse systeem komen de
ritgegevens niet bij de vervoersmaatschappij,
maar bij de telefoonprovider terecht, waarvoor
weer andere regels gelden.

De kans is klein dat van de ingeslagen weg in
Nederland wordt afgeweken.  'Daar is op dit
moment geen reden toe', zegt een woordvoerder van
Translink. Het ministerie van Verkeer en
Waterstaat laat weten te wachten op het plan van
de staatssecretaris. 'Dat moet leiden tot de
invoering van een veilige en betrouwbare
ov-chipkaart', zegt een woordvoerder.

De meeste aandacht is de afgelopen tijd gegaan
naar de veiligheid van de ov-kaart. 'Het maakt
niet uit welk systeem je kiest, chipkaart of
mobieltje', zegt VU-computerspecialist Melanie
Rieback. 'De vraag is hoe je de beveiliging
ontwikkelt. In Nederland is dat niet op een open
manier gebeurd.' Volgens Rieback moet iedereen
online kunnen meedenken over een veilig systeem.
Translink heeft dat niet gedaan, waardoor veel
fouten zijn blijven zitten. Computerwetenschapper
Cees de Laat van de UvA is het daar mee eens.
'Wat Translink doet, werkt niet: wij zijn slim,
het systeem is veilig, gaan jullie allemaal maar
rustig slapen.'

Mees van der Made

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef