Investeren in kennis is voor Professor Chris Verhoef van cruciaal belang -- Opkomst software product lines is onontkoombaar

PDF Versie

De IT-sector in Nederland staat aan de vooravond
van een belangrijke ontwikkeling. Omdat marges voor
de productie van (eenvoudige) software in toenemende
mate onder druk komen te staan, wordt het voor
Nederlandse IT-bedrijven steeds belangrijker om zich
te focussen op een hogere productiviteit. Dat zegt
professor Chris Verhoef, Hoogleraar Informatica aan
de Vrije Universiteit in Amsterdam en wetenschappelijk
adviseur bij Info Support. Daarbij voorziet hij de
komst van zogenaamde software product lines, oftewel,
software die software produceert.

Software product lines vinden hun oorsprong in de
embedded systems industrie. Vooral internationaal
opererende producenten van telecomapparatuur en
consumentenelectronica hebben zich de afgelopen
jaren nadrukkelijk bezig gehouden met de ontwikkeling
van deze productielijnen voor software. "Wanneer
je, zoals Nokia, de doelstelling hebt om het aantal
producttypes elk jaar te verdubbelen, is het niet
meer dan logisch dat je gaat nadenken over een
systeem om de basissoftware voor deze producten op
een industriele manier te produceren", aldus Verhoef.
Een software product line bestaat uit tools en
technieken die de core asset vormen voor de
uiteindelijke productie van software. Vaak worden
in een software product line volgens een varierende
set van configuratiemogelijkheden fabrieksmatig
varianten van executables geproduceerd.

Geen goedkope handjes

Verhoef ziet dat de kennis en de interesse voor de
fabrieksmatige aanpak van software ook wordt
overgenomen door de 'informatiesystemenhoek'.
Volgens hem is dat een logisch gevolg van actuele
ontwikkelingen.  "De marges op de productie van
standaard software zijn gedaald tot op een punt dat
zelfs uitbesteding aan goedkope buitenlandse aanbieders
in zicht komt", constateert hij. "Die ontwikkeling
is niet tegen te houden.  Naarmate technologische
kennis zich breder verspreid, zie je in elke sector
zo'n proces van afnemende winstmarges en internationale
specialisatie op gang komen. Dat was destijds het
geval met de textielindustrie en meer recentelijk
hebben we dat gezien bij de productie van
consumentenelectronica en computerchips." Nederlandse
IT-aanbieders dienen zich daardoor volgens hem te
beraden op hun toegevoegde waarde. "Wat niet meer
werkt is: focussen op IT-projecten waarbij laag-probleem
oplossend, hoog routinematig werk de boventoon voert.
Voor die taak zouden we onze kennis en kapitaal
moeten aanwenden om software product lines te
ontwikkelen.  Het voordeel daarvan voor de klant is
een hogere kwaliteit en een kortere doorlooptijd.
Terwijl de kostprijs bij een grootschalige toepassing
laag kan blijven."

Nederland is geen lagelonenland

Een andere reden dat de opkomst van software product
lines volgens hem onontkoombaar is, is de inhoudelijke
ervaring die inmiddels bestaat bij informatiesystemenbouwers
als Info Support. "De kwalitatief betere spelers op
deze markt houden zich nadrukkelijk bezig met
kennisborging en procesbeheersing.  Bij een organisatie
als Info Support is daaruit bijvoorbeeld een
softwarefabriek als het Professional Development
Center ontstaan, waarin nadrukkelijk onderzocht
wordt hoe de productie van software gestandaardiseerd
kan worden.  Daarmee komt een software product line
feitelijk al binnen handbereik."

De IT-branche in Nederland zal volgens Verhoef uit
kunnen groeien tot een kapitaals- en kennisintensieve
bedrijfstak.  "Laten we nog eens naar het voorbeeld
van de textielindustrie kijken. Het laagwaardige
productiewerk mag dan verdwenen zijn naar het
buitenland, maar in Nederland vinden we nog steeds
de producenten van hoogwaardig hightech supertextiel,
het spul waarmee marssondes de ruimte in gestuurd
worden.  Diezelfde verdeling, innovatie hier en
productie elders, zie je op het gebied van chips en
electronica."

Het baart hem echter wel enige zorgen dat niet iedere
IT-aanbieder doordrongen is van de implicaties van
deze ontwikkeling. "Terwijl er juist geinvesteerd
zou moeten worden in kennis en kennisborging, zie
je in veel gevallen juist dat er op deze zaken
bezuinigd wordt teneinde een zinloze concurrentiestrijd
aan te gaan. Ik denk dat we een ding goed moet
begrijpen:  Nederland is geen lagelonenland en ik
ken niemand die graag wil dat we dat worden."

Rob Goossens

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef