Toeslagensysteem Belastingdienst wordt drie tot vijf keer zo duur

Het problematische computersysteem van de
belastingdienst voor de huur- en zorgtoeslag
heeft inmiddels ruim 153 miljoen gekost.  En
de teller blijft oplopen.  Het systeem is weer
een voorbeeld van een geldverslindend ICT-project
van de overheid.

Het systeem voor de huur- en zorgtoeslagen van
6 miljoen aanvragers, waar tot eind 2006 al
153 miljoen euro aan is uitgegeven, is een
gammel bouwwerk.  Dat constateert de Algemene
Rekenkamer in haar gisteren verschenen
onderzoeksrapport 'ICT-project huur- en
zorgtoeslag'.  Volgens de Rekenkamer, controleur
van de overheid, zit het systeem niet stabiel
genoeg in elkaar om de enorme aantallen mutaties
(verhuizing, geboorte, overlijden) te verwerken.
Dergelijke onvolkomenheden zouden alleen tegen
enorm hoge  kosten kunnen worden verholpen.
Daarom is het goedkoper het systeem te vervangen,
iets waartoe inmiddels is besloten.  Dat betekent
niettemin een nieuwe financiele tegenslag van
minimaal 18 miljoen euro.  Dit bedrag vraagt
automatiseerder Getronics, dat inmiddels werkt
aan delen van een nieuw systeem.  Die 18 miljoen
komen bovenop de verdubbeling van de ICT-kosten
voor het oorspronkelijke project, waarmee in
2003 werd begonnen.  Aanvankelijk werd er vanuit
gegaan dat het computersysteem 38 miljoen euro
zou gaan kosten; eind 2006 bedroegen de zuivere
ICT-kosten echter al 78 miljoen.  Maar de
totale kosten van het project, inclusief
voorlichting, callcenters en dergelijke, komen
eind 2006 in feite al uit op 153 miljoen.

Daar blijft het niet bij, want ook vorig jaar
is nog volop aan het inmiddels afgeblazen
systeem gewerkt.  Bijna 21.000 mandagen, oftewel,
zo'n honderd manjaar, is er nog vergeefs getracht
er iets van te maken.  Dat alleen al zal zo'n
tien miljoen of meer hebben gekost.  Daar komen
nu de kosten van Getronics bij plus de kosten
die de Belastingdienst moet maken om dat nieuwe
systeem begin volgend jaar in te voeren.
Bovendien moet dit jaar nog met het falende
systeem worden gewerkt, wat ook tot extra kosten
zal leiden.  Al met al gaat de rekening voor
een ICT-systeem dat 38 miljoen zou gaan kosten
(en 77 miljoen inclusief aanpalende uitgaven)
snel richting de 200 miljoen.  Dat is dus een
vervijfvoudiging, en minimaal ongeveer een
verdrievoudiging, ten opzichten van de eerste
gemelde begroting.

De aanleiding voor het onderzoek van de Rekenkamer
is het grote aantal klachten dat de belastingdienst
en Nationale Ombudsman ontvingen over de huur-
en zorgtoeslag.  In totaal trokken in 2006
11.000 burgers aan de bel.  Mensen kregen hun
toeslagen niet op tijd, of ontvingen te lage
of te hoge voorschotten.  De Rekenkamer
constateerde dat in 2005 16 procent van de
uitgaven voor de huurtoeslag onrechtmatig waren;
voor wat betreft zorgtoeslagen was dat 5 procent.
In het daarop volgende jaar ging het beter:
toen was het aantal onrechtmatigheden teruggebracht
naar respectievelijk 4,5 en 3,5 procent.  In
november vorig jaar publiceerde de Algemene
Rekenkamer een algemeen rapport over gestrande
ICT-projecten bij de overheid.  De daarin
opgesomde oorzaken zijn ook van toepassing op
het mislukte systeem voor de huur- en zorgtoeslag.
De belastingdienst werd eveneens onder druk
gezet door de politiek.  Die eiste dat het
ICT-project in twee jaar - met de invoeringvan
het nieuwe zorgstelsel - klaar moest zijn.
Daarbij speelde onder meer onderschatting van
de technische complexiteit een rol.

Het rapport uit november was een reactie op
publicaties in Trouw waarin hoogleraren
waarschuwden dat er jaarlijks bij de overheid
mogelijk voor miljarden aan ICT-projecten
mislukken.  Volgens het globale onderzoek door
de Rekenkamer van november zou er wel een
probleem zijn, maar zou dat minder groot zijn,
eerder enkele honderden miljoenen per jaar dan
miljarden.  Al was dat dan een bedrag voor
alleen het rijk en niet voor de hele overheid.

De hoogleraren hadden zich gebaseerd op een
historisch faalpercentage van ongeveer 50, dat
wil zeggen dat de helft van de ongeveer tien
miljard die de overheden (rijk, provincies en
gemeenten) jaarlijks aan ICT uitgeven in geheel
of gedeeltelijk  mislukte projecten gaat zitten.
Die 50 procent blijkt nu bij het toeslagensysteem
echter zelfs nog aan de optimistische kant te
zijn geweest.  En afgelopen woensdag kon Trouw
ook al een andere ICT-misser melden met een
groter faalpercentage.  De  modernisering van
de Gemeentelijke Basisadministratie (mGBA) gaat
geen 30 maar minstens 42 miljoen kosten, en
voor dat geld krijgt de overheid slechts 40
procent van de functionaliteit die voor die 30
miljoen zou worden geleverd.

Vincent Dekker

Lezersreacties op dit artikel

Vaak genoeg heb ik gewaarschuwd dat ze de
huursubsidie/huurtoeslag aanvragen beter in
Den Haag naast het gebouw van VROM in de
Rijnstraat hadden kunnen laten behandelen.  We
waren all-rounders/keien op dat gebied.  De
zorgtoeslag en kindertoeslag hadden we er bij
de koop op toe genomen weliswaar met uitbreiding
van vakmensen.  Nu is het e'e'n grote puinhoop
en het is voor de mensen die bij de Belastingdienst
werken dweilen met de kraan wagenwijd open.
Hopelijk is alles in het jaar 2010 alles beter
geregeld.  Het kost nu handen vol met geld.

Ronald, Rijswijk, (05-02-2008, 20:36 uur)

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Deze tekst is copyright van Dagblad Trouw.
Niets van deze uitgave mag zonder schriftelijke
toestemming van de uitgever worden overgenomen
of worden gepubliceerd.