ICT-Deskundigen: Raming Rekenkamer veel te laag

PDF Versie van originele Trouw publicatie

online versie op de Trouw website met reacties

De ICT-problemen bij de overheid zijn 'substantieel'
maar geen miljarden groot, aldus de Algemene
Rekenkamer. Deskundigen betwijfelen dit.

Te hoge ambities, te veel extra wensen, te
weinig informatie over de voortgang. Dat zijn
de belangrijkste redenen waarom automatiseringsprojecten
bij de overheid geheel of gedeeltelijk mislukken.

Die conclusie trekt de Algemene Rekenkamer,
een onafhankelijke controleur van de overheid,
in een eerste rapport over ICT-projecten bij
de overheid.  De Rekenkamer roept ministers en
parlementsleden op ICT niet als een soort
wondermiddel te beschouwen waarmee alle problemen
zijn op te lossen. Ook moeten politici zich
realiseren dat politieke deadlines fataal kunnen
zijn voor een project als dat technisch of
organisatorisch gewoon niet binnen de gewenste
termijn te realiseren is. Mede daarom moet
onderweg een project bijgesteld kunnen worden
en moet zelfs van meet af aan rekening worden
gehouden met het mislukken ervan.

De overheidscontroleur geeft vier aanbevelingen
om greep te krijgen op ICT-projecten. Ten eerste
moet er meer kennis over ICT zijn, zodat
ministers en Tweede Kamer een volwaardige
gesprekspartner kunnen zijn bij ICT-leveranciers.
Daarnaast moeten projecten gefaseerd worden
besloten en uitgevoerd. Pijnlijk voor de overheid
is het advies om "plannen goed te onderbouwen".
En tenslotte moeten projecten heroverwogen en
gestaakt kunnen worden.

De Rekenkamer komt tot een veel lagere inschatting
van het geld dat met (gedeeltelijk) mislukte
projecten is gemoeid. Het bureau baseert zich
op cijfers van het CBS, en stelt dat de hele
overheid in 2004 2,1 miljard euro aan automatisering
uitgaf en dat het Rijk daarvan een half miljard
uitgaf.  Dan kunnen de falende projecten geen
4 tot 5 miljard per jaar kosten, zoals hoogleraren
in juni in Trouw zeiden te vrezen.

Jos Hessels (CDA), die gisteren een meerderheid
wist te vinden voor zijn verzoek om een
parlementair onderzoek naar de ICT-problemen,
denkt "dat de definitie die het CBS hanteert
niet breed genoeg is". Iets dergelijks moet
volgens informaticahoogleraar Chris Verhoef
inderdaad het geval zijn, want alleen al de
Belastingdienst zegt per jaar bijna 400 miljoen
aan ICT uit te geven. Bij enkele andere
ministeries gaat het eveneens om honderden
miljoenen per jaar.

Abraham de Kruijf, ICT-adviseur voor onder meer
de overheid, denkt dat de Rekenkamer de
belangrijkste reden voor falende projecten nog
niet heeft gevonden. "Men zoekt de oplossing
nog veel te veel bij de ICT zelf. Maar
ICT-problemen los je op door eerst de omgeving
te bestuderen.  Kijk niet naar wat ICT kan
leveren, maar naar welke hulp mensen bij hun
werk nodig hebben."

Een ingewijde die vanwege zijn functie anoniem
wil blijven, stelt het nog iets harder: "Dit
rapport lijdt aan hetzelfde probleem als de
projecten die men heeft geanalyseerd. De
Rekenkamer heeft zelf te weinig IT-kennis om
de problematiek te kunnen begrijpen. Van de
vier adviezen zijn er drie zelfs contraproductief.
Ze worden al lang opgevolgd en hebben bewezen
niet te werken." Wel is hij het er mee eens
dat er meer ICT-deskundigheid bij de overheid
moet zijn.

Ook volgens deze ingewijde onderschat de
Rekenkamer de werkelijk kosten. Zo worden
'substantiele' personeelskosten vaak niet in
projecten verantwoord. "Ik heb wel eens van
betrokkenen gehoord dat ze bewust kosten
onzichtbaar maken om overschrijdingen acceptabel
te maken."

Vincent Dekker

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef

Deze tekst is copyright van Dagblad Trouw.
Niets van deze uitgave mag zonder schriftelijke
toestemming van de uitgever worden overgenomen
of worden gepubliceerd.