ViNT Business Technology Update

PDF Versie



===================================
ViNT Business Technology Update
mei 2003
jaargang 2, nummer 3
verschijnt elke 6 weken
Verkenningsinstituut Nieuwe Technologie
onderdeel van Sogeti Nederland
e-mail: vint@sogeti.nl
info: www.sogeti.nl/vint
telefoon: +31 (0)20-6606600
secretariaat: Margo Langeweg
===================================

Inhoud ViNT BTU mei 2003
1 Lifestyle Technology Symposium donderdag 12 juni
2 SARS: de sectoren, de effecten, de maatregelen
3 Amerikaanse IT wel productief
4 Amerikaanse best practices IT-Governance
5 De kwantitatieve IT-portfolio
In het volgende nummer onder meer...
* Trust & Leadership
* Einde aan de scepsis over IT-productiviteit

===================================
1 Lifestyle Technology Symposium 12 juni
===================================

Ons jaarlijkse prachtige ViNT-symposium staat weer op
stapel! We hebben weer sprekers van naam en faam. Wat
dacht u bijvoorbeeld van Peter Cochrane? Voormalig Head
of Research van British Telecom en nu de top-visonair
die verbonden is aan MIT. Of van Emile Aarts, Vice
President Philips Research, onlangs nog breed uitgemeten
in Computable (Philips stelt de mens centraal, 11.04.03).
Nieuwsgierig? Kijk snel op www.sogeti.nl onder evenementen.

===================================
2 SARS: de sectoren, de effecten, de maatregelen
===================================

China. We hebben het er in onze VBTU's vaak met u over
gehad. Een oprukkende economie met een onverstoorbaar
groeiende IT-sector. Nu de Zuidoostaziatische regio
proestend van de SARS te bed wordt gehouden, rijst de
serieuze vraag hoe het de economie zal vergaan.  We geven
u uit alle windstreken van de economie voorbeelden van
SARS-effecten, en tonen u de verwoede pogingen het nieuwe
gevaar economisch beteugeld te krijgen.  SARS: de sectoren
"I know that SARS is effecting demand - it's having effect
on everything".  Dat zegt Ali Nimi, de olieminister van
Saudi-Arabi. SARS heeft de vraag naar olie doen dalen,
en dat komt vooral door de afname van de vraag naar
kerosine in Azi. De OPEC vergadert binnenkort over de
gevolgen daarvan voor de productie. De Hongkong Retail
Management Association meldt dalingen van detailhandels-omzet
tussen 50 en 80 procent. Traditionele Chinese medicijnen
en de fiets verkopen beter dankzij SARS. Beter gezond op
de fiets dan opgepropt in een tjokvolle metro. Ook voor
fabrikanten van Burberry-jassen is de SARS-epidemie
merkbaar. De jassen die gretig aftrek vinden op luxe
verkooppunten van vliegvelden moeten het met fors mindere
klandizie doen. De grote Australische vissersvloot is
lamgelegd door het virus nu de restaurants in Hong Kong
hun bestellingen uitstellen. De grootste klappen vallen
in toerisme en luchtvaart.  Luchtvaartmaatschappijen
schrappen de diensten, oplopend tot 40% van hun vluchten,
en de bezettingsgraad van hotels in Singapore is gedaald
naar 20%, in Hong Kong zelfs 10%. De overheid in Singapore
heeft gemeld dat in de eerste 13 dagen van april het
aantal aankomsten op vliegvelden met 61% is gedaald.
Overigens ging er in de Chinese Toeristensector vorig
jaar 73 miljard euro om. Cijfers over effecten op deze
branche zijn bij ons nog niet bekend. Wie in de branche
zit die reizen overbodig maakt, is er ook een positief
effect te melden. Onderzoek van Business Travel Coalition
(BTC) half april toont een toename in de vraag naar
videoconferencing (67%), teleconferencing (65%),
webconferencing (43%) en webcasting (28%).  SARS: de
effecten Wie voorspelt wat over SARS? De Wereldbank heeft
SARS "the most pressing issue facing the global economy"
genoemd en belangrijker dan de oorlog in Irak.  De bank
voorspelt een daling van 1% van de economische groei voor
de gehele Aziatische regio als gevolg van SARS. Singapore
en Hong Kong krijgen 2% voor hun kiezen. De
Wereldhandelsorganisatie (WTO) zegt dat SARS de economische
groei in 2003 gaat afremmen. De Citigroup, US' financile
reus, heeft zijn groeivoorspelling voor China teruggebracht
van 7,6% naar 6,7%. Een percentage dat nog steeds erg
florissant is, dat zal niemand willen ontkennen, ook al
was de economische groei in China vorig jaar 1,3% hoger.
David Dodge, governor van de Bank of Canada, doet de
meest nuchtere uitspraak over het gevolg van SARS op de
economie. "Het heeft slechts een impact op de korte
termijn... maar als een epidemie als SARS doorgaat, dan
wordt het overduidelijk een heel serieus probleem".
Misschien kunnen we de voorspellingen op dit punt beter
aan de doctoren dan aan de economen overlaten. Voorlopig
speelt SARS de wereldeconomie parten en kunnen we over
de gevolgen op lange termijn pas inschatten als we het
verdere verloop van de ziekte kennen.  SARS: de maatregelen
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) zegt dat we nog
tijd hebben om SARS een halt toe te roepen, maar vreest
anders voor de minder ontwikkelde landen en gebieden,
zoals India, de landen ten zuiden van de Sahara en de
binnenlanden van China. De belangrijkste maatregel blijft
om de SARS haarden te lokaliseren en te 'verzegelen',
zoals inmiddels in China is gebeurd met een aantal
huizenblokken, winkelcentra, ziekenhuis en een universiteit.
Ondertussen worden economische maatregelen afgekondigd
om de rem op de economie te compenseren. Hong Kong heeft
plannen aangekondigd voor een investering van 1,5 miljard
dollar, en is daarmee de grootste injectie in de regio
als een direct gevolg van SARS. Singapore houdt het bij
een bescheiden 130 miljoen dollar, maar kent dan ook wel
een lager aantal besmettingsgevallen. Ook de internationale
Air Transport Association (IATA) wil niet lijdzaam
toekijken en kondigt een "battle plan" aan "to combat
SARS", een idee dat geboren is uit het overleg tussen
meer dan 100 luchtvaartmaatschappijen. Gartner VP en
Research Director Dan Miklovic adviseert bedrijven om de
bedrijfseigen risico-modelleringstechnieken toe te passen,
die de impact op de wereldeconomie en China vertalen naar
consequenties voor de eigen organisatie.  Zijn advies is
om niet te vertrouwen op de media en de regeringen om
dat te doen.  Afgaande op de feiten lijkt dat een zinvol
advies. Want de vraag blijft wat we met openheid van de
Chinese regering en adequaat handelen in een eerder
stadium niet heel veel problemen voorkomen hadden kunnen
worden. Of het vertrouwen in de Chinese regering
teruggewonnen kan worden, moet de komende weken blijken.
Op een politieke crisis in een van de snelst groeiende
economische grootmachten zit nu even niemand te wachten.

===================================
3 Amerikaanse IT wel productief
===================================

Op dinsdag 22 april 2003 drukte het Financieel Dagblad
op pagina 5 een artikel af dat de IT-versus-productiviteitsknoop
definitief doorhakt. Vier onbevooroordeelde Nederlandse
wetenschappers - Van Ark (RUG), Bartelsman (VU), Boot
(UvA) en Bovenberg (KUB) - gaven unaniem te kennen dat
recente cijfers zonneklaar laten zien dat IT nu echt
effect begint te sorteren. Althans in Amerika. In Europa
nog niet. En dat zal nog wel even zo blijven. Van Ark:
'Het productiviteitseffect van IT in de Verenigde Staten
kun je niet meer negeren. Qua intensiteit lopen we hier
achter en dat haal je niet even in.' Bartelsman voegt
daaraan toe: 'Het is verbazingwekkend wat er [in de VS]
allemaal aan productiviteitsonderzoek wordt gedaan. Ik
denk dat de Fed sowieso beter is in het signaleren hoe
het met de echte economie staat. Productieprocessen,
arbeidsmarkten, goederen- en vervoersstromen,
prijsontwikkelingen - tot in de kleinste details is daar
bij de Fed kennis over. Zowel statistisch als analytisch
hebben ze grip op de groeipotentie van de economie.  Dan
heb ik toch het idee dat de Europese Centrale Bank qua
toepassingen nog theorien van tien of twintig jaar geleden
gebruikt.' Zo, die kunnen we in onze zak steken. In de
volgende VBTU leest u meer over dit belangrijke onderwerp.
De ROI-berekeningen van Strassmann, het leeglopen van de
Internet-luchtbel vanaf maart 2000, de gerelateerde IT-
en telecomdips, plus het schandaleuze failliet van met
name ebusinessreus Enron en kabelaar WorldCom (tegenwoordig
weer MCI) hebben de afgelopen jaren meer dan voldoende
aanleiding gegeven tot wantrouwen en doemdenken over de
rol IT. Maar het einde aan de scepsis over de productiviteit
van IT lijkt nu dus definitief nabij.

===================================
4 Amerikaanse best practises IT-Governance
===================================

ViNT dompelde zich onder in het gedachtegoed van Forrester
Research over IT Governance. In Boston bespraken we de
visies uit ons eigen Nederlandse onderzoek en gingen we
op zoek naar Amerikaanse best practises. We concludeerden
dat de bedrijven met de meest succesvolle IT Governance
aanpakken, het geld het werk laten doen.  IT Governance
is door ons in voorgaande VBTU-edities al vaak besproken.
Onze ViNTpublicatie over dit onderwerp nadert zijn
voltooiing. Met Peter Weill van MIT stellen we vast wat
IT Governance is, namelijk "the single most important
predictor of getting value from IT". De vraag die dan
onmiddellijk opdoemt is natuurlijk hoe we komen tot een
frisse aanpak die tot resultaten leidt. Bobby Cameron,
principal analyst van Forrester research, ziet geld als
de spil waar alles om draait.  1. Bepaal eerst hoeveel
geld je toe wilt kennen aan nieuwe initiatieven.  2.
Verdeel deze strategische pot naar de diverse bedrijfsgebieden.
3. Laat de business voorstellen doen.  4. Vertaal de
doelen in meetbare resultaten.  5. Laat de resultaten
terugkomen in de management rapportages.  6. Reken af op
resultaat.  En zie hier een pragmatisch, full-cycle
IT-Governance mechanisme is geboren. Een strategische
portfoliobenadering en Activity Based Costing vormen de
basis.  De aanpak van Forrester is gebaseerd op zeer
actueel bestpactice-onderzoek. Forrester schat in dat nu
nog slechts 5% van de bedrijven op deze manier werkt.
Maar deze bedrijven opereren in de opinie van Forrester
significant beter.  Horen we u hier mitsen en maren over
de keerzijde van ABC? Bobby Cameron draait ons geen rad
voor ogen. Hij toont ons de echte waarde van deze aanpak:
IT en business worden zo gedwongen om met elkaar in
gesprek te komen. De dollars vormen het mechanisme om de
toenadering af te dwingen. En o ja, we kunnen dan ook
definitief afscheid nemen van de vraag aan de CIO hoeveel
IT nu heeft opgeleverd afgelopen jaar.  Die kan "lekker
achterover leunen" en laat de business het rekenwerk
doen.  Want wie wilden nu ook al weer zo graag uit de
startblokken met deze nieuwe initiatieven? Een interessante
vraag:  Heeft de Amerikaanse IT-productiviteit misschien
wat te maken met de Governance aanpak van onze pragmatische
cross-atlantische vrienden? Gelukkig hebben wij in
Nederland Chris Verhoef. Hij en Bobby Cameron gaan hand
in hand in hun missie om portfoliomanagement onder de
aandacht te krijgen. We bevelen u dan ook graag het hier
volgende item over Chris Verhoef en portfoliomanagement
aan.

===================================
5 Kwantitatief IT-portfoliomanagement
===================================

IT-portfoliomanagement is tot op heden een ondergeschoven
kindje, of, zoals Chris Verhoef, hoogleraar aan de VU,
zelf zegt: een terra incognita. Volstrekt onontgonnen
terrein dus. Daarmee doen we onszelf enorm tekort. Want
met een beetje handig rekenen aan IT-onderdelen kunnen
we toch vrij gemakkelijk de vingers leggen op wonde
plekken. Want dat zijn IT-uitgaven voor veel ondernemers
natuurlijk bij uitstek:  schrijnende gevallen van het
ene gat met het andere dichten. Om moedeloos van te
worden.  Maar dat hoeft dus helemaal niet. In oktober
2001 bijvoorbeeld stond in het Amerikaanse CIO Magazine
een artikel onder de titel 'Do The Math'
(www.cio.com/archive/100101/math.html):  haal nou gewoon
eens de stofkam door je IT, maak een inventarisatie en
ga daar eens op een systematische manier wat aan rekenen.
Dat hoeft helemaal niet zo moeilijk te zijn. En, gegeven
de slechte discipline die de meeste bedrijven op dit
moment hierin hebben, is elke portfolio-activiteit
waarschijnlijk grote winst. Het is Verhoef uit het hart
gegrepen.  Kennelijk is het echter allemaal makkelijker
gezegd dan gedaan.  Van Paul Strassmann (www.strassmann.com)
hebben velen de afgelopen decennia opgestoken dat rekenen
aan IT geen enkele zin heeft. Maar zo zit het niet.
Strassmanns conclusies moeten we begrijpen als:  we geven
ongecontroleerd geld uit aan IT. Er zit geen enkele lijn
in.  Portfoliomanagement - een mooi woord voor werkelijk
een paar hele simpele en zinvolle dingen - kan daar
verandering in brengen.  Niet het kopje laten hangen dus!
We staan overigens op het verkeerde been wanneer we denken
de aandelenportfoliowichelarij van Nobelprijswinnaar
Markowitz van toepassing te kunnen verklaren op IT.
Verhoef toont dat zonneklaar aan in de eerste pagina's
van zijn 96 bladzijden tellende verhandeling, getiteld:
'Quantitative IT Portfolio Management' (2002). Er zit
niks anders op dan Markowitz gauw terzijde te schuiven.
In tegenstelling tot aandelen zijn ITresources immers
verre van uitruilbaar. Vervolgens zullen we zelf de
formules moeten afleiden waar het om gaat inzake
IT-portfoliomanagement.  Verhoef toon zich hier erg
bedreven in.  Stap voor stap stelt hij een en ander op
voor CMM-niveau 1. Daar immers bevinden zich de meeste
organisaties. Referentiegegevens over het eigen doen en
laten zijn daar amper bekend, kortom: eigenlijk doet men
maar wat op goed geluk. Nou, handen uit de mouwen dus:
laten we nou gewoon eens beginnen en het verder uitbouwen
in de tijd.  Gelukkig is er de database van Capers Jones
(www.spr.com) die als benchmark kan fungeren en is er
zoiets als de ISBSG (International Software Benchmarking
Standards Group: www.isbsg.org.au). De database van Capers
Jones bevat momenteel gedetailleerde gegevens over ruim
10.000 verschillende IT-projecten uit de afgelopen
decennia.  Daarnaast toont Verhoef aan dat de
functiepuntenmethodiek een goed uitgewerkt meetinstrument
is.

Gegeven het feit dat alle IT-systemen altijd 'in beweging
zijn', moeten we de activiteiten ten aanzien van
softwaresystemen in organisaties op noemers brengen,
zoals:  analyse, ontwerp, programmeren, testen en 'ermee
werken' (operations). De Activity-Based Costing-literatuur
(www.pitt.edu/~roztocki/abc/abctutor) leert ons dat er
in totaal niet meer dan 25 categorien zijn. Allemaal
hangen ze sterk samen. Dat helpt aanzienlijk bij de
opstelling van de formules waarmee we de IT-portfolio en
de dynamiek daarbinnen in kaart kunnen brengen. Voor de
verschillende typen werkzaamheden en verschillende soorten
software stelt Verhoef verschillende formules en
parametriserende constanten op. Bij elkaar kun je dan
bijvoorbeeld komen tot een aantal TCO-berekeningen.  Wat
ViNT betreft, is dit document van onze weldenkende
hoofdstedelijke prof voor iedere IT-beslisser verplichte
literatuur! Een mailtje naar vint@sogeti.nl is voldoende,
dan sturen we u het artikel toe.

===================================
Meer weten over een van de berichten hierboven?
Stuur een e-mail naar vint@sogeti.nl.
ViNT Business Technology Update verschijnt 8x per jaar:
31 jan, 15 mrt, 30 apr, 15 jun, 31 jul, 15 sep, 30 okt, 15 dec
Kent u nog andere lezers voor deze ViNT BTU?
Mail hun gegevens dan door naar vint@sogeti.nl.
===================================

Meer weten over de wondere wereld van ICT 
in Jip en Janneke taal? Ga dan naar de
knipselkrant van Chris Verhoef